{"id":1139,"date":"2024-07-05T17:07:58","date_gmt":"2024-07-05T17:07:58","guid":{"rendered":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/?p=1139"},"modified":"2024-07-05T17:09:58","modified_gmt":"2024-07-05T17:09:58","slug":"gilbert-ryle-kim-byl-poglady-brytyjskiego-behawiorysty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/gilbert-ryle-kim-byl-poglady-brytyjskiego-behawiorysty\/","title":{"rendered":"Gilbert Ryle – kim by\u0142? Pogl\u0105dy brytyjskiego behawiorysty"},"content":{"rendered":"

Gilbert Ryle, znany przede wszystkim z krytyki dualizmu kartezja\u0144skiego<\/a>, wprowadzi\u0142 poj\u0119cie pomy\u0142ki kategorialnej, kt\u00f3re zrewolucjonizowa\u0142o spos\u00f3b my\u015blenia o umy\u015ble i ciele. Jego prace nie tylko wp\u0142yn\u0119\u0142y na rozw\u00f3j filozofii, ale r\u00f3wnie\u017c znalaz\u0142y odzwierciedlenie we wsp\u00f3\u0142czesnej psychologii i kognitywistyce. W niniejszym artykule przyjrzymy si\u0119 bli\u017cej jego \u017cyciu, pogl\u0105dom oraz wp\u0142ywowi, jaki wywar\u0142 na nauki o umy\u015ble, staraj\u0105c si\u0119 zrozumie\u0107, dlaczego jego idee s\u0105 warte poznania.<\/p>\n

Kim by\u0142 Gilbert Ryle?<\/h2>\n

Gilbert Ryle to posta\u0107, kt\u00f3rej pogl\u0105dy wywar\u0142y ogromny wp\u0142yw na filozofi\u0119 analityczn\u0105 XX wieku. Jego najbardziej znane dzie\u0142o, The Concept of Mind, stanowi\u0142o prze\u0142om w my\u015bleniu o \u015bwiadomo\u015bci i umys\u0142owo\u015bci. Ryle krytykowa\u0142 tradycyjne podej\u015bcie do dualizmu kartezja\u0144skiego, kt\u00f3re oddziela\u0142o umys\u0142 od cia\u0142a. Zamiast tego, proponowa\u0142 bardziej zintegrowane podej\u015bcie, kt\u00f3re postrzega\u0142o umys\u0142 jako zestaw funkcji i zachowa\u0144, a nie jako odr\u0119bn\u0105 substancj\u0119.<\/p>\n

Eksperci podkre\u015blaj\u0105, \u017ce jednym z najwa\u017cniejszych wk\u0142ad\u00f3w Ryle’a by\u0142o wprowadzenie poj\u0119cia b\u0142\u0119du kategorialnego. Wed\u0142ug Ryle’a, wiele filozoficznych problem\u00f3w wynika z b\u0142\u0119dnego przypisywania cech do niew\u0142a\u015bciwych kategorii. Na przyk\u0142ad, zasada spalonego nie „istnieje” w ten sam spos\u00f3b, co pi\u0142karze na boisku. Jego krytyka dualizmu mia\u0142a na celu pokazanie, \u017ce takie podej\u015bcie prowadzi do nieporozumie\u0144 i fa\u0142szywych problem\u00f3w. Ryle by\u0142 r\u00f3wnie\u017c znany ze swojego podej\u015bcia do j\u0119zyka i jego roli w filozofii. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce wiele tradycyjnych problem\u00f3w filozoficznych wynika z niejasno\u015bci j\u0119zykowych i \u017ce analiza j\u0119zyka mo\u017ce pom\u00f3c w ich rozwi\u0105zaniu. Jego prace mia\u0142y du\u017cy wp\u0142yw na rozw\u00f3j filozofii j\u0119zyka i filozofii umys\u0142u, a jego idee s\u0105 nadal szeroko dyskutowane i analizowane przez wsp\u00f3\u0142czesnych filozof\u00f3w.<\/p>\n

Gilbert Ryle – pogl\u0105dy<\/h2>\n

Gilbert Ryle to posta\u0107, kt\u00f3ra wywar\u0142a ogromny wp\u0142yw na filozofi\u0119 analityczn\u0105 XX wieku. Jego pogl\u0105dy mo\u017cna zaliczy\u0107 do nurtu behawioryzmu logicznego, a najbardziej znane dzie\u0142o autorstwa tego my\u015bliciela to The Concept of Mind, kt\u00f3re stanowi\u0142o rewolucj\u0119 w my\u015bleniu o umy\u015ble i jego relacji do cia\u0142a. Ryle krytykowa\u0142 dualizm kartezja\u0144ski, kt\u00f3ry oddziela\u0142 umys\u0142 od cia\u0142a, proponuj\u0105c zamiast tego behawiorystyczne podej\u015bcie do zrozumienia ludzkiej psychiki. W jego opinii, wiele problem\u00f3w filozoficznych wynika\u0142o z b\u0142\u0119dnego u\u017cycia j\u0119zyka.<\/p>\n

Jednym z najbardziej kontrowersyjnych aspekt\u00f3w jego filozofii by\u0142o twierdzenie, \u017ce umys\u0142 nie jest oddzielnym bytem, ale raczej zbiorem zachowa\u0144 i dzia\u0142a\u0144. Ryle argumentowa\u0142, \u017ce poj\u0119cia mentalne mo\u017cna zrozumie\u0107 poprzez obserwacj\u0119 zachowa\u0144 i dzia\u0142a\u0144 ludzi, a nie poprzez introspekcj\u0119. Jego podej\u015bcie mia\u0142o ogromne znaczenie dla rozwoju filozofii j\u0119zyka i filozofii umys\u0142u. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 jego analiza poj\u0119cia intencji, gdzie zamiast szuka\u0107 wewn\u0119trznych stan\u00f3w umys\u0142u, Ryle sugerowa\u0142, aby skupi\u0107 si\u0119 na zewn\u0119trznych przejawach dzia\u0142ania.<\/p>\n

Gilbert Ryle – pomy\u0142ka kategorialna i Mit Kartezja\u0144ski<\/h2>\n

Gilbert Ryle to posta\u0107, kt\u00f3ra wywo\u0142a\u0142a niema\u0142e zamieszanie w \u015bwiecie filozofii analitycznej. Jego koncepcje, takie jak pomy\u0142ka kategorialna i Mit Kartezja\u0144ski, wstrz\u0105sn\u0119\u0142y fundamentami tradycyjnych pogl\u0105d\u00f3w na temat umys\u0142u i cia\u0142a. Ryle krytykowa\u0142 dualizm Kartezja\u0144ski, kt\u00f3ry zak\u0142ada\u0142 istnienie dw\u00f3ch odr\u0119bnych substancji: umys\u0142u i cia\u0142a. Wed\u0142ug Ryle’a, takie podej\u015bcie prowadzi\u0142o do b\u0142\u0119dnych wniosk\u00f3w i nieporozumie\u0144.<\/p>\n

Ryle wprowadzi\u0142 poj\u0119cie pomy\u0142ki kategorialnej, aby opisa\u0107 b\u0142\u0119dy wynikaj\u0105ce z niew\u0142a\u015bciwego przypisywania cech do r\u00f3\u017cnych kategorii. Na przyk\u0142ad, traktowanie umys\u0142u jako czego\u015b odr\u0119bnego od cia\u0142a jest wed\u0142ug niego w\u0142a\u015bnie tak\u0105 pomy\u0142k\u0105. Zamiast tego, Ryle proponowa\u0142, aby my\u015ble\u0107 o umy\u015ble jako o zestawie funkcji i zachowa\u0144, kt\u00f3re s\u0105 integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 cia\u0142a.<\/p>\n

    \n
  1. Mit Kartezja\u0144ski: Ryle okre\u015bli\u0142 dualizm Kartezja\u0144ski mianem Mitu Kartezja\u0144skiego, sugeruj\u0105c, \u017ce jest to przestarza\u0142y i b\u0142\u0119dny spos\u00f3b my\u015blenia o relacji mi\u0119dzy umys\u0142em a cia\u0142em.<\/li>\n
  2. Pomy\u0142ka kategorialna: Przyk\u0142adem pomy\u0142ki kategorialnej jest traktowanie umys\u0142u jako czego\u015b odr\u0119bnego od cia\u0142a, co prowadzi do b\u0142\u0119dnych wniosk\u00f3w na temat natury ludzkiej \u015bwiadomo\u015bci.<\/li>\n
  3. Funkcje i zachowania: Ryle proponowa\u0142, aby my\u015ble\u0107 o umy\u015ble jako o zestawie funkcji i zachowa\u0144, kt\u00f3re s\u0105 nierozerwalnie zwi\u0105zane z cia\u0142em.<\/li>\n<\/ol>\n

    Gilbert Ryle zrewolucjonizowa\u0142 spos\u00f3b, w jaki my\u015blimy o umy\u015ble i ciele, kwestionuj\u0105c tradycyjne pogl\u0105dy i wprowadzaj\u0105c nowe, bardziej zintegrowane podej\u015bcie. Jego prace nadal inspiruj\u0105 i prowokuj\u0105 do refleksji nad natur\u0105 ludzkiej \u015bwiadomo\u015bci.<\/p>\n

    Gilbert Ryle a wsp\u00f3\u0142czesna psychologia i kognitywistyka<\/h2>\n

    Gilbert Ryle, brytyjski behawiorysta, wywar\u0142 wp\u0142yw na wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 psychologi\u0119 i kognitywistyk\u0119<\/a>. Jego krytyka kartezja\u0144skiego dualizmu oraz koncepcja b\u0142\u0119du kategorialnego zdefiniowa\u0142y w jakim\u015b stopniu spos\u00f3b, w jaki my\u015blimy o umy\u015ble i ciele – m.in. Daniel Dennett uzna\u0142, \u017ce od czasu Ryle’a to kartezja\u0144ska doktryna „pozostaje w defensywie”. Brytyjski my\u015bliciel odrzuci\u0142 tradycyjne rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy umys\u0142em a cia\u0142em, proponuj\u0105c zamiast tego bardziej praktyczne podej\u015bcie. W swoich pracach, Ryle argumentowa\u0142, \u017ce wiele problem\u00f3w filozoficznych wynika z b\u0142\u0119dnego u\u017cycia j\u0119zyka. Jego podej\u015bcie do analizy j\u0119zykowej znalaz\u0142o zastosowanie w niekt\u00f3rych od\u0142amach kognitywistyki, gdzie badacze staraj\u0105 si\u0119 zrozumie\u0107, jak j\u0119zyk i my\u015blenie s\u0105 ze sob\u0105 powi\u0105zane.<\/p>\n

    Nale\u017cy jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce behawioryzm logiczny, kt\u00f3rego reprezentantem by\u0142 Ryle, zosta\u0142 skompromitowany przez wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 psychologi\u0119 – zw\u0142aszcza ze wzgl\u0119du na odrzucanie wewn\u0119trznych stan\u00f3w mentalnych cz\u0142owieka.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Gilbert Ryle, znany przede wszystkim z krytyki dualizmu kartezja\u0144skiego, wprowadzi\u0142 poj\u0119cie pomy\u0142ki kategorialnej, kt\u00f3re zrewolucjonizowa\u0142o spos\u00f3b my\u015blenia o umy\u015ble i…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1140,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"yoast_head":"\nGilbert Ryle - kim by\u0142? Pogl\u0105dy brytyjskiego behawiorysty - Blog skupksiazek.pl<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Czym charakteryzowa\u0142a si\u0119 filozofia Ryle'a? Kim by\u0142 brytyjski my\u015bliciel?\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/gilbert-ryle-kim-byl-poglady-brytyjskiego-behawiorysty\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Gilbert Ryle - kim by\u0142? Pogl\u0105dy brytyjskiego behawiorysty - Blog skupksiazek.pl\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Czym charakteryzowa\u0142a si\u0119 filozofia Ryle'a? Kim by\u0142 brytyjski my\u015bliciel?\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/gilbert-ryle-kim-byl-poglady-brytyjskiego-behawiorysty\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog skupksiazek.pl\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-07-05T17:07:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-07-05T17:09:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/730b347a-0499-47a0-a7ad-944a30a6ea75.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1024\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minuty\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/\",\"name\":\"Blog skupksiazek.pl\",\"description\":\"Artyku\\u0142y ze \\u015bwiata literatury\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/gilbert-ryle-kim-byl-poglady-brytyjskiego-behawiorysty\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/730b347a-0499-47a0-a7ad-944a30a6ea75.jpg\",\"width\":1024,\"height\":1024,\"caption\":\"gilbert ryle\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/gilbert-ryle-kim-byl-poglady-brytyjskiego-behawiorysty\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/gilbert-ryle-kim-byl-poglady-brytyjskiego-behawiorysty\/\",\"name\":\"Gilbert Ryle - kim by\\u0142? Pogl\\u0105dy brytyjskiego behawiorysty - Blog skupksiazek.pl\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/gilbert-ryle-kim-byl-poglady-brytyjskiego-behawiorysty\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2024-07-05T17:07:58+00:00\",\"dateModified\":\"2024-07-05T17:09:58+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#\/schema\/person\/790428044842b9a9000397d084da71f7\"},\"description\":\"Czym charakteryzowa\\u0142a si\\u0119 filozofia Ryle'a? Kim by\\u0142 brytyjski my\\u015bliciel?\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/gilbert-ryle-kim-byl-poglady-brytyjskiego-behawiorysty\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/gilbert-ryle-kim-byl-poglady-brytyjskiego-behawiorysty\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/gilbert-ryle-kim-byl-poglady-brytyjskiego-behawiorysty\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/\",\"name\":\"Home\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/gilbert-ryle-kim-byl-poglady-brytyjskiego-behawiorysty\/\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/gilbert-ryle-kim-byl-poglady-brytyjskiego-behawiorysty\/\",\"name\":\"Gilbert Ryle – kim by\\u0142? Pogl\\u0105dy brytyjskiego behawiorysty\"}}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#\/schema\/person\/790428044842b9a9000397d084da71f7\",\"name\":\"Tezeusz\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d06fb0c6dad8d216da877fc14e928a31?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tezeusz\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1139"}],"collection":[{"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1139"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1139\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1141,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1139\/revisions\/1141"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1140"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1139"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1139"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1139"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}