{"id":118,"date":"2021-11-30T14:38:03","date_gmt":"2021-11-30T14:38:03","guid":{"rendered":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/?p=118"},"modified":"2021-11-30T21:39:06","modified_gmt":"2021-11-30T21:39:06","slug":"motywy-literackie-definicja-przyklady-omowienie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/motywy-literackie-definicja-przyklady-omowienie\/","title":{"rendered":"Motywy literackie \u2013 definicja, przyk\u0142ady, om\u00f3wienie"},"content":{"rendered":"

Przygotowania do egzaminu dojrza\u0142o\u015bci potrafi\u0105 wzbudzi\u0107 wiele obaw, jednak dobra baza najwa\u017cniejszych poj\u0119\u0107 powinna zapewni\u0107 du\u017cy komfort w podchodzeniu do matury. W tym artykule odpowiemy na jedne z najwa\u017cniejszych pyta\u0144 dotycz\u0105cych obowi\u0105zkowego materia\u0142u z j\u0119zyka polskiego. Co to jest motyw literacki <\/strong>i dlaczego przed egzaminami b\u0119dziesz o nim cz\u0119sto s\u0142ysze\u0107 na lekcjach polskiego? Czym si\u0119 r\u00f3\u017cni od toposu oraz jak poprawnie szuka\u0107 motyw\u00f3w w najwa\u017cniejszych lekturach? Rozwiejmy w\u0105tpliwo\u015bci!<\/p>\n

Motywy literackie a matura podstawowa<\/h2>\n

Solidne przygotowanie z motyw\u00f3w literackich pozwala dobrze podej\u015b\u0107 do rozwi\u0105zywania zada\u0144 na maturze podstawowej (w\u0142\u0105cznie z rozprawk\u0105 lub analiz\u0105 wiersza), rozszerzonej oraz na egzaminie ustnym \u2013 je\u015bli wylosowane pytanie b\u0119dzie dotyczy\u0142o literatury i innych tekst\u00f3w kultury. Z pewno\u015bci\u0105 warto przed matur\u0105 zastanowi\u0107 si\u0119, jakie motywy literackie znasz<\/strong> oraz ju\u017c w czasie nauki umiej\u0119tnie przypisywa\u0107 je do znanych dzie\u0142 \u2013 nie tylko lektur, ale i seriali, film\u00f3w, obraz\u00f3w czy spektakli teatralnych.<\/p>\n

Czym s\u0105 motywy literackie?<\/h2>\n

Motyw mi\u0142o\u015bci, \u015bmierci, podr\u00f3\u017cy, buntu, labiryntu \u2013 czy nasuwaj\u0105 Ci si\u0119 sytuacje znane z ksi\u0105\u017cek, w kt\u00f3rych bohaterowie kogo\u015b kochali, tracili \u017cycie lub zmagali si\u0119 ze \u015bmierci\u0105 bliskich? A mo\u017ce udawali si\u0119 do dalekich krain, \u0142amali konwenanse, byli uwik\u0142ani w sytuacj\u0119 bez wyj\u015bcia lub ca\u0142kiem dos\u0142ownie \u2013 szukali skarbu w labiryncie?<\/p>\n

Ka\u017cdy z tych temat\u00f3w (i setki innych) jest motywem literackim. S\u0105 to wi\u0119c powtarzalne w\u0105tki, sposoby m\u00f3wienia o zjawiskach, uczuciach, miejscach, przedmiotach czy wydarzeniach<\/strong>. Najwa\u017cniejszymi motywami b\u0119d\u0105 te, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 w literaturze najcz\u0119\u015bciej oraz s\u0105 wielowymiarowe. Oto kilka przyk\u0142ad\u00f3w:<\/p>\n

    \n
  • motyw mi\u0142o\u015bci <\/strong>\u2013 znany z najstarszych poemat\u00f3w, pie\u015bni czy mit\u00f3w. Mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o mi\u0142o\u015bci romantycznej, nieszcz\u0119\u015bliwej, rodzicielskiej, platonicznej czy o mi\u0142o\u015bci do ojczyzny (a tak\u017ce wielu innych). Motyw mi\u0142o\u015bci w r\u00f3\u017cnych ods\u0142onach znajdziesz w ka\u017cdej z lektur, jakie musisz przeczyta\u0107 przed matur\u0105.<\/li>\n
  • Motyw miasta<\/strong> \u2013 szczeg\u00f3lnie istotny w literaturze pozytywistycznej. Opisy miast, odczucia bohater\u00f3w w zwi\u0105zku z ich architektur\u0105, klimatem czy spo\u0142ecze\u0144stwem mo\u017cna znale\u017a\u0107 cho\u0107by w powie\u015bci Lalka<\/em>.<\/li>\n
  • Motyw szatana<\/strong> \u2013 na ile sposob\u00f3w mo\u017ce by\u0107 przedstawiana jedna posta\u0107? Wystarczy przeanalizowa\u0107 obrazowanie diab\u0142a w sztuce. Woland z Mistrza i Ma\u0142gorzaty<\/em>, Mefistofeles z Fausta<\/em>, tr\u00f3jg\u0142owy Lucyfer z Boskiej komedii<\/em> czy biblijna posta\u0107 w\u0119\u017ca \u2013 motyw szatana to doskona\u0142y przyk\u0142ad na to, jakim reinterpretacjom poddawany jest wci\u0105\u017c ten sam temat.<\/li>\n
  • Motyw pieni\u0119dzy<\/strong> \u2013 o ile wyobra\u017cenie pieni\u0105dza pozostaje podobne na przestrzeni wiek\u00f3w, tak mog\u0105 one zupe\u0142nie inaczej wp\u0142ywa\u0107 na dzia\u0142ania bohater\u00f3w, ich d\u0105\u017cenia i pragnienia. Ukochana Gustawa z Dziad\u00f3w<\/em> porzuca go dla bogatego m\u0119\u017cczyzny, Ebenezer Scrooge daje si\u0119 niemal ca\u0142kowicie strawi\u0107 pragnieniu posiadania, Stanis\u0142aw Wokulski pr\u00f3buje bogactwem zapewni\u0107 sobie wzgl\u0119dy Izabeli, a z Biblii<\/em> znamy taki frazeologizm, jak \u201ewdowi grosz\u201d \u2013 i histori\u0119 kobiety, kt\u00f3ra do \u015bwi\u0105tynnej skarbony wrzuci\u0142a wszystkie swoje pieni\u0105dze, czyni\u0105c tym samym najbardziej warto\u015bciow\u0105 ofiar\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n

    Topos a motyw \u2013 jak je rozr\u00f3\u017cnia\u0107?<\/h2>\n

    Ka\u017cdy topos jest motywem literackim, ale nie ka\u017cdy motyw \u2013 toposem. Topos w sztuce jest utrwalony, przewija si\u0119 w bardzo podobnej postaci w kolejnych dzie\u0142ach<\/strong>. To \u2013 w por\u00f3wnaniu do motyw\u00f3w \u2013 o wiele bardziej konkretny, zaw\u0119\u017cony temat. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 topos Arkadii, czyli krainy wiecznego szcz\u0119\u015bcia. W sztuce Arkadia zacz\u0119\u0142a si\u0119 pojawia\u0107 na XVI-wiecznych obrazach. Innym jaskrawym przyk\u0142adem, jest theatrum mundi <\/em>\u2013 topos \u015bwiata jako teatru. Zgodnie z tym wyobra\u017ceniem, ludzie na scenie \u017cycia odgrywaj\u0105 zaplanowane role. Mistrzem marionetek jest B\u00f3g.<\/p>\n

    Motywy literackie w najwa\u017cniejszych lekturach<\/h2>\n

    Powtarzaj\u0105c tre\u015bci do matury lub najbli\u017cszy sprawdzian, zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119 na motywy z najwa\u017cniejszych lektur szkolnych ze szko\u0142y \u015bredniej.<\/p>\n

    Motywy literackie w Panu Tadeusz<\/em>u \u2013 przyk\u0142ady:<\/strong><\/h3>\n
      \n
    • motyw mi\u0142o\u015bci, zar\u00f3wno tej tragicznej, mi\u0119dzy cz\u0142onkami skonfliktowanych rod\u00f3w (Jacek Soplica i Ewa Horeszk\u00f3wna), jak i spe\u0142nionej (Tadeusz i Zosia),<\/li>\n
    • motyw szlachty \u2013 opisy zwyczaj\u00f3w, tradycji, warto\u015bci, r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy szlachcicami oraz powa\u017cnych wad, w\u0142\u0105cznie z pija\u0144stwem czy wybuchowo\u015bci\u0105,<\/li>\n
    • motyw konfliktu \u2013 mi\u0119dzy rodem Horeszk\u00f3w i Soplic\u00f3w,<\/li>\n
    • motyw ta\u0144ca i muzyki \u2013 w utworze znajduj\u0105 si\u0119 opisy koncert\u00f3w oraz \u015blubnego poloneza.<\/li>\n<\/ul>\n

      Wesele<\/em> \u2013 motywy literackie:<\/strong><\/h3>\n
        \n
      • motyw ta\u0144ca \u2013 w Weselu<\/em> chocholi taniec odbywa si\u0119 na granicy snu i jawy, stanowi\u0105c jednocze\u015bnie przyk\u0142ad oniryzmu.<\/li>\n
      • motyw poety i poezji \u2013 rola tw\u00f3rczo\u015bci poetyckiej jest cz\u0119sto dyskutowana w literaturze. W przypadku Wesela<\/em> od poety oczekuje si\u0119 pisania ku pokrzepieniu serc, mobilizowania do walki o Ojczyzn\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n

        Lalka<\/em> \u2013 motywy literackie w powie\u015bci Prusa:<\/strong><\/h3>\n
          \n
        • motyw nauki \u2013 Ochocki, kt\u00f3rego ogromnym marzeniem jest przyczyni\u0107 si\u0119 do naukowych odkry\u0107, entuzjastycznie opowiada o naukowym \u015brodowisku,<\/li>\n
        • motyw awansu spo\u0142ecznego \u2013 dotyczy to postaci Wokulskiego, kt\u00f3rego decyzje \u017cyciowe, praca i przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107 wynios\u0142y na wy\u017cyny \u017cycia spo\u0142ecznego.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          Przygotowania do egzaminu dojrza\u0142o\u015bci potrafi\u0105 wzbudzi\u0107 wiele obaw, jednak dobra baza najwa\u017cniejszych poj\u0119\u0107 powinna zapewni\u0107 du\u017cy komfort w podchodzeniu do…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":119,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3,7],"tags":[],"yoast_head":"\nMotywy literackie \u2013 definicja, przyk\u0142ady, om\u00f3wienie - Blog skupksiazek.pl<\/title>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/motywy-literackie-definicja-przyklady-omowienie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Motywy literackie \u2013 definicja, przyk\u0142ady, om\u00f3wienie - Blog skupksiazek.pl\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Przygotowania do egzaminu dojrza\u0142o\u015bci potrafi\u0105 wzbudzi\u0107 wiele obaw, jednak dobra baza najwa\u017cniejszych poj\u0119\u0107 powinna zapewni\u0107 du\u017cy komfort w podchodzeniu do…\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/motywy-literackie-definicja-przyklady-omowienie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog skupksiazek.pl\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-11-30T14:38:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-11-30T21:39:06+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/pexels-max-fischer-5212682-min-1-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1423\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minuty\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/\",\"name\":\"Blog skupksiazek.pl\",\"description\":\"Artyku\\u0142y ze \\u015bwiata literatury\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/motywy-literackie-definicja-przyklady-omowienie\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/pexels-max-fischer-5212682-min-1-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1423,\"caption\":\"nauczycielka w klasie - motywy literackie\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/motywy-literackie-definicja-przyklady-omowienie\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/motywy-literackie-definicja-przyklady-omowienie\/\",\"name\":\"Motywy literackie \\u2013 definicja, przyk\\u0142ady, om\\u00f3wienie - Blog skupksiazek.pl\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/motywy-literackie-definicja-przyklady-omowienie\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2021-11-30T14:38:03+00:00\",\"dateModified\":\"2021-11-30T21:39:06+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#\/schema\/person\/790428044842b9a9000397d084da71f7\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/motywy-literackie-definicja-przyklady-omowienie\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/motywy-literackie-definicja-przyklady-omowienie\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/motywy-literackie-definicja-przyklady-omowienie\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/\",\"name\":\"Home\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/motywy-literackie-definicja-przyklady-omowienie\/\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/motywy-literackie-definicja-przyklady-omowienie\/\",\"name\":\"Motywy literackie \\u2013 definicja, przyk\\u0142ady, om\\u00f3wienie\"}}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#\/schema\/person\/790428044842b9a9000397d084da71f7\",\"name\":\"Tezeusz\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d06fb0c6dad8d216da877fc14e928a31?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tezeusz\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118"}],"collection":[{"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=118"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":120,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118\/revisions\/120"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/119"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=118"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=118"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=118"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}