Fraszka \u2013 jaki to rodzaj literacki? Czy pami\u0119tasz ze szko\u0142y definicj\u0119 s\u0142owa fraszka? Czy czyta\u0142e\u015b kiedy\u015b jak\u0105\u015b fraszk\u0119? A mo\u017ce jeste\u015b w stanie wskaza\u0107 jednego z najs\u0142ynniejszych tw\u00f3rc\u00f3w fraszek? Je\u017celi odpowiedzia\u0142e\u015b na wszystkie lub wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych pyta\u0144 przecz\u0105co, to znak, \u017ce koniecznie musisz przeczyta\u0107 ten artyku\u0142!<\/p>\n
Fraszka \u2013 to s\u0142owo brzmi nieco osobliwie, prawda? A to dlatego, \u017ce nie jest to wcale s\u0142owo polskiego pochodzenia lecz wywodzi si\u0119 od w\u0142oskiego s\u0142owa frasca<\/em>. Etymologia tego s\u0142owa nieco utrudnia nam zdefiniowanie terminu fraszka, dlatego \u017ce w j\u0119zyku w\u0142oskim oznacza ono ga\u0142\u0105zk\u0119, drobnostk\u0119, rzecz ma\u0142o wa\u017cn\u0105.<\/p>\n Fraszka \u2013 jaki to rodzaj literacki? Czy traktuje on o sprawach b\u0142ahych? Czy mo\u017ce j\u0119zyk fraszek jest nieformalny<\/strong>? Czy jest to utw\u00f3r ma\u0142o wa\u017cny dla literatury? Zdecydowanie nie. Owszem, j\u0119zyk fraszek jest lekki, \u017cartobliwy, ale bardzo cz\u0119sto w tym utworze ukryte jest drugie dno \u2013 poprzez \u017cartobliwy ton wy\u015bmiewamy jakie\u015b zachowania, pokazuj\u0105c w ten spos\u00f3b, \u017ce s\u0105 one niew\u0142a\u015bciwe.<\/p>\n Wielu z nas na pewno kojarzy fraszki pisane przez Jana Kochanowskiego, bo to on w\u0142a\u015bnie odpowiedzialny jest za pojawienie si\u0119 fraszek w literaturze polskiej<\/strong>. Nie oznacza to jednak, \u017ce to Kochanowski po raz pierwszy fraszki stworzy\u0142, pochodz\u0105 one bowiem ju\u017c ze staro\u017cytno\u015bci. Pocz\u0105tk\u00f3w fraszek jako gatunku mo\u017cna doszukiwa\u0107 si\u0119 w epigramie, czyli kr\u00f3tkiej, dwuwierszowej formy poetyckiej. Najcz\u0119\u015bciej u\u017cywane one by\u0142y na kamieniach nagrobnych i przedmiotach codziennego u\u017cytku.<\/p>\n Je\u015bli wci\u0105\u017c nie wiesz co to fraszka, przyjrzyjmy si\u0119 dok\u0142adnie jaki to rodzaj literacki i co jest dla takiego utworu charakterystyczne.<\/p>\n Fraszka jest utworem pisanym wierszem, zazwyczaj jest on do\u015b\u0107 kr\u00f3tki, posiada rymy, a podejmowana tematyka jest do\u015b\u0107 szeroka<\/strong>. Jest napisana w \u017cartobliwy spos\u00f3b, jednak ten lekki ton jest zdradliwy, bowiem fraszki bardzo cz\u0119sto s\u0105 zako\u0144czone puent\u0105, kt\u00f3ra cz\u0119sto zaskakuje czytelnika, bywa wyrazista i zjadliwa. Cz\u0119sto jednak puenta ta nie odbiega od radosnego i lekkiego tonu ca\u0142ego utworu.<\/p>\n Kiedy ju\u017c wiemy co to jest fraszka, zobaczmy jakie mamy rodzaje fraszek. Wyr\u00f3\u017cni\u0107 mo\u017cna kilka rodzaj\u00f3w fraszek ze wzgl\u0119du na ich tematyk\u0119: obyczajowe, filozoficzne, satyryczne, biesiadne, autobiograficzne, mi\u0142osne, polityczne, religijne, a nawet erotyczne<\/strong>. Ta ostatnia tematyka uwielbiana by\u0142a przez ich mistrza, Jana Sztaudyngera.<\/p>\n Skupiaj\u0105c si\u0119 na budowie fraszki, mo\u017cna zastosowa\u0107 podzia\u0142 na fraszki epigramatyczne, kt\u00f3re s\u0105 kr\u00f3tkie i zwi\u0119z\u0142e, opisowo-ilustracyjne, w kt\u00f3rych dominuje narrator, kt\u00f3ry ilustruje pewne zjawiska, a tak\u017ce wyznaniowo-liryczne, pisane w pierwszej osobie, stanowi\u0105ce opis uczu\u0107 i refleksji podmiotu lirycznego.<\/p>\n Jan Kochanowski, kt\u00f3ry niejako o\u017cywi\u0142 ten rodzaj literacki w literaturze polskiej, odszed\u0142 nieco od radosnej konwencji fraszek traktuj\u0105cych o b\u0142ahostkach na rzecz utwor\u00f3w o do\u015b\u0107 wyszukanych stylistycznie formach i powa\u017cniejszej tematyce. Tworzy\u0142 fraszki zar\u00f3wno pi\u0119ciog\u0142oskowe, jak i te dziesi\u0119ciog\u0142oskowe i czternastog\u0142oskowe.<\/p>\n Jego zbi\u00f3r fraszek zosta\u0142 wydany w Krakowie w roku 1594, co stanowi\u0142o swoiste podsumowanie oko\u0142o dwudziestoletniej pracy tw\u00f3rcy nad fraszkami<\/strong>. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich zosta\u0142a napisana podczas gdy Kochanowski przebywa\u0142 na dworach, pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 po przeniesieniu si\u0119 do Czarnolasu.<\/p>\n Fraszki Kochanowskiego tworzone by\u0142y o kim\u015b lub czym\u015b<\/strong>, tak wi\u0119c cz\u0119\u015b\u0107 z nich to satyra na dworskie obyczaje, kpina z ludzkich wad, ale znajdziemy w nich tak\u017ce refleksj\u0119 filozoficzn\u0105.<\/p>\n Wac\u0142aw Potocki po\u015bwi\u0119ci\u0142 swoje tw\u00f3rcze \u017cycie w\u0142a\u015bnie fraszkom, tworz\u0105c je przez czterdzie\u015bci osiem lat<\/strong>! Fraszki Potockiego wpisuj\u0105 si\u0119 w lekki, b\u0142ahy styl charakterystyczny dla tego rodzaju literackiego, cz\u0119sto j\u0119zyk staje si\u0119 rubaszny, a tematyka erotyczna. Czasami bohaterowie fraszek poety przestawali by\u0107 anonimowi \u0141atwiej b\u0119dzie zrozumie\u0107 co to fraszka, kiedy przeczyta si\u0119 przyk\u0142ady<\/strong>. Jedn\u0105 z bardziej znanych fraszek Jana Kochanowskiego jest utw\u00f3r Na zdrowie<\/em>, bardzo cz\u0119sto przytaczany w kontek\u015bcie naszego coraz gorszego wsp\u00f3\u0142czesnego stylu \u017cycia.<\/p>\n \u015alachetne zdrowie, Wac\u0142aw Potocki w swoim \u201eprostackim\u201d stylu pisa\u0142:<\/p>\n Student z okna na \u017byda id\u0105cego wo\u0142a; I jeszcze na koniec przyk\u0142ady fraszki autorstwa Jana Sztaudyngera, kt\u00f3ry uwa\u017cany jest za mistrza fraszek o tematyce erotycznej<\/strong>. Jego fraszki by\u0142y bardzo rubaszne, co wida\u0107 w dw\u00f3ch przytoczonych utworach:<\/p>\n Niech\u0119tniem dzisiaj zasn\u0105\u0142, Apel Fraszka \u2013 jaki to rodzaj literacki? Czy pami\u0119tasz ze szko\u0142y definicj\u0119 s\u0142owa fraszka? Czy czyta\u0142e\u015b kiedy\u015b jak\u0105\u015b fraszk\u0119? A mo\u017ce…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":186,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7],"tags":[],"yoast_head":"\nFraszka \u2013 jaki to rodzaj literacki?<\/h2>\n
Fraszki Jana Kochanowskiego<\/h2>\n
Fraszki Wac\u0142awa Potockiego<\/h2>\n
\ni wyst\u0119powali w nich z podanym imieniem i nazwiskiem, np. Do jegomo\u015bci pana Andrzeja Lubienieckiego.<\/em><\/p>\nKrytycy literatury oceniaj\u0105 fraszki Potockiego du\u017co gorzej w por\u00f3wnaniu do dzie\u0142 Kochanowskiego, oskar\u017caj\u0105c go o bycie prostakiem z ograniczonymi horyzontami, kiedy by\u0142a to jedynie przybierana przez poet\u0119 maska. Jego fraszki zawieraj\u0105 charakterystyczne metafory oraz bardzo plastyczne opisy.<\/h3>\n
Przyk\u0142ady fraszki<\/h2>\n
\nNikt si\u0119 nie dowie,
\nJako smakujesz,
\nA\u017c si\u0119 zepsujesz.<\/em><\/p>\n
\nTen poj\u017ary, \u00f3w mu jajem oko wybi\u0142 z czo\u0142a.
\nA \u017byd: \u201eS\u0142uchaj, ty hultaj, i ty- rzecze-zdrajca!
\nCzemu to bez potrzeby psujesz sobie jajca?\u201d<\/em><\/p>\n
\nBom zasn\u0105\u0142 z \u017con\u0105 w\u0142asn\u0105
\nI niech\u0119tnie si\u0119 budz\u0119,
\nBo mi si\u0119 \u015bni\u0142y cudze.<\/em><\/p>\n
\nMyjcie si\u0119, dziewczyny,
\nNie znacie dnia ani godziny.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"