Kartezjusz, w\u0142a\u015bciwie Ren\u00e9 Descartes<\/strong>, by\u0142 francuskim filozofem, matematykiem i fizykiem.<\/strong> Przyszed\u0142 na \u015bwiat\u00a031 marca 1596<\/strong> we francuskim\u00a0La Haye Touraine<\/strong>. Pochodzi\u0142 ze szlacheckiej rodziny.\u00a0Pocz\u0105tkowo pobiera\u0142 nauki u jezuit\u00f3w w La Fl\u00e8che, a nast\u0119pnie uczy\u0142 si\u0119 w Pary\u017cu. Studiowa\u0142 prawo cywilne i kanoniczne na\u00a0Uniwersytecie w Poitiers<\/strong>. Kontynuowa\u0142 nauk\u0119 w Bredzie<\/strong>, gdzie uzyska\u0142 stopie\u0144 z in\u017cynierii wojskowej.<\/p>\n By\u0142\u00a0\u017co\u0142nierzem armii holenderskiej<\/strong> i walczy\u0142 na wielu frontach, dzi\u0119ki czemu m\u00f3g\u0142 podr\u00f3\u017cowa\u0107 po ca\u0142ej Europie. Pracowa\u0142 we Francji i Holandii. W roku 1649 Kartezjusz zamieszka\u0142 w Szwecji. Udziela\u0142 tam prywatnych korepetycji szwedzkiej\u00a0kr\u00f3lowej Krystynie<\/strong>. Po czasie nabawi\u0142 si\u0119 zapalenia p\u0142uc. Zmar\u0142 w Sztokholmie dnia 11 lutego 1650 roku.<\/strong><\/p>\n Kartezjusz to jeden z najwybitniejszych intelektualist\u00f3w XVII wieku<\/strong>. Jego wk\u0142ad w filozofi\u0119 epoki nowo\u017cytnej\u00a0 jest niezwykle istotny, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie racjonalizmu, matematyki oraz kwestii istnienia Boga. Pogl\u0105dy i teorie kartezja\u0144skie mia\u0142y ogromny wp\u0142yw na dalszy rozw\u00f3j filozofii, dlatego po dzie\u0144 dzisiejszy jest uwa\u017cany za jednego z ojc\u00f3w tej dyscypliny.<\/p>\n Epoka nowo\u017cytna trwa\u0142a od ko\u0144ca XV do ko\u0144ca XVIII wieku<\/strong>. Za jej pocz\u0105tek uznaje si\u0119 upadek Konstantynopola (1453) lub odkrycie Ameryki przez Krzysztofa Kolumba (1492), a za koniec wybuch rewolucji francuskiej (1789). Okres ten charakteryzuje si\u0119 szeregiem istotnych zmian spo\u0142ecznych, kulturowych, naukowych oraz politycznych.<\/p>\n Oto najs\u0142ynniejsze cytaty<\/strong>, kt\u00f3re przedstawiaj\u0105 g\u0142\u00f3wne my\u015bli i idee Kartezjusza. Jego pogl\u0105dy mia\u0142y znacz\u0105cy wp\u0142yw na kszta\u0142towanie filozofii nowo\u017cytnej oraz s\u0105 nadal cytowane i analizowane w tej dziedzinie:<\/p>\n \u201eMy\u015bl\u0119, wi\u0119c jestem\u201d,<\/em><\/p>\n \u201eNie wystarczy mie\u0107 sprawny umys\u0142, trzeba go jeszcze dobrze u\u017cywa\u0107\u201d,<\/em><\/p>\n \u201eIstniejesz, wi\u0119c i wiesz, \u017ce istniejesz, a o tym wiesz dlatego, poniewa\u017c w\u0105tpisz\u201d,<\/em><\/p>\n \u201eMnogo\u015b\u0107 praw dostarcza cz\u0119sto usprawiedliwienia wyst\u0119pkom: pa\u0144stwo o wiele lepiej urz\u0105dzone jest w\u00f3wczas, gdy ma ich bardzo niewiele, ale w zamian bardzo \u015bci\u015ble przestrzeganych\u201d,<\/em><\/p>\n \u201eKto chce jednym spojrzeniem uj\u0105\u0107 wiele r\u00f3wnocze\u015bnie przedmiot\u00f3w, ten \u017cadnego z nich nie widzi wyra\u017anie\u201d,<\/em><\/p>\n \u201e\u017b\u0105dza wiedzy, wsp\u00f3lna wszystkim ludziom jest chorob\u0105, kt\u00f3rej nie mo\u017cna uleczy\u0107, poniewa\u017c ciekawo\u015b\u0107 wzrasta wraz z wiedz\u0105\u201d,<\/em><\/p>\n \u201e(\u2026) wszystkie rzeczy podpadaj\u0105ce pod poznanie ludzkie (\u2026) nie istniej\u0105 z pewno\u015bci\u0105 tak odleg\u0142e, do kt\u00f3rych nie mogliby\u015bmy dotrze\u0107, ani tak ukryte, kt\u00f3rych nie mieliby\u015bmy odkry\u0107\u201d,<\/em><\/p>\n \u201ePrawda ma charakter bezwzgl\u0119dny\u201d,<\/em><\/p>\n \u201eIluzoryczna rado\u015b\u0107 jest cz\u0119sto warta wi\u0119cej ni\u017c prawdziwy smutek\u201d,<\/em><\/p>\n \u201eCzytanie dobrych ksi\u0105\u017cek jest niczym rozmowa z najwspanialszymi lud\u017ami minionych czas\u00f3w\u201d. Kartezjusz w swojej filozofii koncentrowa\u0142 si\u0119 na poszukiwaniu pewno\u015bci wiedzy poprzez stosowanie odpowiedniej metody<\/strong>, kt\u00f3ra mia\u0142a uczyni\u0107 zdobyt\u0105 m\u0105dro\u015b\u0107 niepodwa\u017caln\u0105. Za jej kluczowe poj\u0119cia uznawa\u0142 jasno\u015b\u0107 i wyra\u017ano\u015b\u0107<\/strong>.\u00a0 Podstaw\u0105 my\u015blenia kartezja\u0144skiego sta\u0142o si\u0119 znane stwierdzenie „cogito ergo sum” („my\u015bl\u0119, wi\u0119c jestem”)<\/strong>, kt\u00f3re wynika\u0142o z metodologicznego sceptycyzmu. Ten sceptycyzm zak\u0142ada\u0142, \u017ce cz\u0142owiek, ze wzgl\u0119du na ograniczenia zmys\u0142\u00f3w, nie mo\u017ce by\u0107 pewien niczego.\u00a0Poj\u0119cie Boga wed\u0142ug uczonego by\u0142o silnie zwi\u0105zane z koncepcj\u0105 ja\u017ani<\/strong>, a B\u00f3g jako istota doskona\u0142a stanowi\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142o ludzkiej my\u015bli. Dualizm kartezja\u0144ski\u00a0<\/strong>uznawa\u0142, \u017ce dusza i cia\u0142o s\u0105 odr\u0119bnymi i przeciwstawnymi warto\u015bciami, z wyj\u0105tkiem cz\u0142owieka, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy w sobie rozci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 cia\u0142a i sp\u00f3jno\u015b\u0107 duszy.<\/p>\n Pogl\u0105dy Kartezjusza obejmowa\u0142y szereg istotnych zagadnie\u0144, kt\u00f3re mia\u0142y fundamentalny wp\u0142yw na rozw\u00f3j my\u015bli filozoficznej. B\u0119d\u0105c jednym z czo\u0142owych przedstawicieli racjonalizmu, francuski uczony skupi\u0142 si\u0119 na poszukiwaniu pewno\u015bci i fundament\u00f3w dla nauki. Jego podej\u015bcie rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 od odrzucenia i wykluczenia wszelkich przekona\u0144, kt\u00f3re nie by\u0142y ca\u0142kowicie pewne.<\/p>\n Zdaniem Kartezjusza sukces bada\u0144 naukowych zale\u017cy od zastosowania odpowiedniej metody<\/strong>, kt\u00f3ra u\u0142atwi zdobywanie wiedzy i uczyni j\u0105 pewn\u0105. Sukces tej metody by\u0142 uwarunkowany przez dwa poj\u0119cia: jasno\u015b\u0107 i wyra\u017ano\u015b\u0107<\/strong>. Mia\u0142y one prowadzi\u0107 do prostoty<\/strong>, poniewa\u017c tylko proste, jasne i wyra\u017ane rozwi\u0105zania by\u0142y uznawane za w\u0142a\u015bciwe oraz zgodne z prawd\u0105<\/strong>. Za idealn\u0105 metod\u0119 Kartezjusz przyj\u0105\u0142 matematyk\u0119<\/strong>, kt\u00f3ra opiera\u0142a si\u0119 na zrozumia\u0142ych i niezaprzeczalnych liczbach, zapewniaj\u0105cych klarowne rozwi\u0105zania. Metoda matematyczna stanowi\u0142a wi\u0119c solidny fundament poznania.<\/p>\n Twierdzenie „cogito, ergo sum”<\/strong><\/em> Kartezjusza, czyli „my\u015bl\u0119, wi\u0119c jestem”<\/em><\/strong>, jest jednym z najbardziej znacz\u0105cych i wp\u0142ywowych pogl\u0105d\u00f3w filozoficznych w historii. Renatus Cartesius, kwestionuj\u0105c podstawy wiedzy, doszed\u0142 do wniosku, \u017ce jedynie u\u015bwiadomienie sobie zw\u0105tpienia jest bezwzgl\u0119dnie pewne<\/strong>. W\u0105tpliwo\u015bci oznaczaj\u0105 niezaprzeczalny dow\u00f3d na to, \u017ce cz\u0142owiek my\u015bli, nawet je\u015bli jest w b\u0142\u0119dzie. To twierdzenie stanowi podstaw\u0119 dla ca\u0142ej filozofii nowo\u017cytnej. Jak zauwa\u017ca Kartezjusz,\u00a0sens wszech\u015bwiata nie le\u017cy w materii, ale w poj\u0119ciu duszy<\/strong>, kt\u00f3ra jest \u015bwiadoma i mo\u017ce istnie\u0107 niezale\u017cnie od cia\u0142a. Idea „my\u015bl\u0119, wi\u0119c jestem”<\/em> podkre\u015bla\u0142a podmiotowy charakter istnienia<\/strong>.\u00a0<\/span><\/p>\n Kluczowy element filozofii Descartesa stanowi dualizm duszy i cia\u0142a<\/strong>. <\/span>Kartezjusz doszed\u0142 do mniemania, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch odr\u0119bnych rodzaj\u00f3w substancji, kt\u00f3re s\u0105 zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne i niezale\u017cne od siebie.<\/strong> Jest to substancja niematerialna i materialna. <\/strong>Podstawow\u0105 cech\u0105 substancji niematerialnej jest my\u015blenie<\/strong>, a materialnej rozci\u0105g\u0142o\u015b\u0107. <\/strong>Substancje te w \u015bwiecie organicznym prawie nigdy si\u0119 nie \u0142\u0105cz\u0105. Wyj\u0105tek stanowi cz\u0142owiek, w kt\u00f3rym dochodzi do konsolidacji rozci\u0105g\u0142ego cia\u0142a i sp\u00f3jnej duszy.<\/span><\/p>\n Kartezjusz mia\u0142 tak\u017ce swoje pogl\u0105dy na temat Boga i my\u015bli. Jego zdaniem istnienie Boga wynika\u0142o z obecno\u015bci ja\u017ani. Doskona\u0142a ja\u017a\u0144 nie mo\u017ce istnie\u0107 samodzielnie, poniewa\u017c musi posiada\u0107 doskona\u0142\u0105 przyczyn\u0119, a ta przyczyna to nic innego ni\u017c sam B\u00f3g.\u00a0<\/strong>Skoro wi\u0119c cz\u0142owiek posiada ide\u0119 Boga, to musi istnie\u0107 B\u00f3g, kt\u00f3ry j\u0105 w umy\u015ble ludzkim zaszczepi\u0142.<\/span><\/p>\n Ren\u00e9 Descartes uwa\u017ca\u0142, \u017ce umys\u0142 jednostki zawiera pewne idee wrodzone<\/strong>, kt\u00f3re nie mog\u0105 by\u0107 uznane za wynik dzia\u0142ania przedmiot\u00f3w \u015bwiata zewn\u0119trznego, ale stanowi\u0105 nieroz\u0142\u0105czne elementy umys\u0142u. S\u0105 one\u00a0proste, jasne i niezale\u017cne oraz dostarczaj\u0105 wiedzy pewnej. Kartezjusz zastosowa\u0142 podzia\u0142 idei na trzy grupy:<\/p>\n Teoria afekt\u00f3w<\/strong> wed\u0142ug samego Kartezjusza jest zwi\u0105zana z jego og\u00f3ln\u0105 filozofi\u0105, zw\u0142aszcza z dualizmem umys\u0142u i cia\u0142a oraz stanowi istotny element jego rozwa\u017ca\u0144 na temat natury ludzkiego do\u015bwiadczenia emocjonalnego. My\u015bliciel\u00a0wierzy\u0142, \u017ce afekty maj\u0105 swoje \u017ar\u00f3d\u0142o w ciele, ale s\u0105 odczuwane przez umys\u0142<\/strong>. To cia\u0142o, jako substancja rozci\u0105gaj\u0105ca si\u0119, reaguje na bod\u017ace zewn\u0119trzne i wewn\u0119trzne, co powoduje powstawanie r\u00f3\u017cnych afekt\u00f3w. W systemie Kartezjusza mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 sze\u015b\u0107 najwa\u017cniejszych rodzaj\u00f3w afekt\u00f3w: podziw, mi\u0142o\u015b\u0107, nienawi\u015b\u0107, po\u017c\u0105danie, rado\u015b\u0107 i smutek. <\/strong>Wed\u0142ug etyki nale\u017cy panowa\u0107 nad afektami i utrzymywa\u0107 je w granicach u\u017cyteczno\u015bci.<\/p>\n Oto g\u0142\u00f3wne punkty filozofii Kartezjusza, znanej jako kartezjanizm, przedstawione w formie zwi\u0119z\u0142ych punkt\u00f3w:<\/p>\n Kartezjusz jako matematyk wprowadzi\u0142 nowy metodyczny spos\u00f3b do rozwi\u0105zywania problem\u00f3w geometrycznych, znany jako geometria analityczna<\/strong>. Ta innowacyjna metoda opiera\u0142a si\u0119 na wykorzystaniu algebraicznych r\u00f3wna\u0144 do opisu kszta\u0142t\u00f3w geometrycznych<\/strong>. Zastosowanie metody kartezja\u0144skiej w geometrii pozwoli\u0142o na stworzenie nowego sposobu my\u015blenia o przestrzeni i kszta\u0142tach, co mia\u0142o istotne konsekwencje dla sposobu postrzegania rzeczywisto\u015bci. My\u015bliciel jest autorem m.in. wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych kartezja\u0144skich i rachunku r\u00f3\u017cniczkowego.<\/strong><\/p>\n Kartezjusz sta\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c jedn\u0105 z czo\u0142owych os\u00f3b, kt\u00f3ra obali\u0142a teori\u0119 Arystotelesa co do filozofii przyrody. Jej alternatyw\u0105 sta\u0142 si\u0119\u00a0mechanicyzm<\/strong>. My\u015bliciel po\u0142\u0105czy\u0142 go z matematycznym opisem przyrody. Jego rozumowaniem ca\u0142a rzeczywisto\u015b\u0107 sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z jednolitej materii<\/strong>. Uwa\u017ca\u0142 tak\u017ce, \u017ce ruch zachodzi w tr\u00f3jwymiarowej przestrzeni, w kt\u00f3rej \u017caden punkt nie posiada wyj\u0105tkowego statusu. Konsekwencj\u0105 koncepcji materii by\u0142a tzw. teoria wir\u00f3w<\/strong>.<\/p>\n W systemie francuskiego filozofa matematyka zyskuje zatem miano nauki wzorcowej, a inne dyscypliny powinny skoncentrowa\u0107 si\u0119 na analizie relacji o charakterze liczbowym. Opr\u00f3cz matematyki i fizyki Kartezjusz zajmowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c chemi\u0105, medycyn\u0105, optyk\u0105, czy te\u017c mechanik\u0105.<\/p>\n \u201eRozprawa o metodzie\u201d <\/em><\/strong>(fr. \u201e<\/em>Discours de la m\u00e9thode\u201d<\/em>) <\/i>to jedno z najwa\u017cniejszych dzie\u0142 Kartezjusza, powsta\u0142e w roku 1637. Traktat filozoficzno-matematyczny dzieli si\u0119 na sze\u015b\u0107 cz\u0119\u015bci: rozwa\u017cania dotycz\u0105ce nauk, regu\u0142 metody i zasad moralnych, dowod\u00f3w na istnienie Boga i duszy ludzkiej, porz\u0105dku zagadnie\u0144 fizycznych i medycznych oraz bada\u0144 przyrodniczych i w\u0142asnych pobudek filozoficznych. Kartezjusz nawi\u0105zuje w nim do\u00a0antycznej idei sceptyzmu<\/strong>, czyli wysuwa tez\u0119 o konieczno\u015bci poddania w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 wszystkich istniej\u0105cych pogl\u0105d\u00f3w w celu osi\u0105gni\u0119cia pewnej i oczywistej wiedzy.<\/p>\n Kolejnym z istotniejszych pism Kartezjusza s\u0105 \u201eMedytacje o pierwszej filozofii\u201d<\/em><\/strong> (\u0142ac. \u201e<\/em>Meditationes de prima philosophia, in qua Dei existentia et anim\u00e6 immortalitas demonstratur\u201d<\/em>). S<\/em>tanowi\u0105 one fundamentaln\u0105 prac\u0119 filozoficzn\u0105 w jego dorobku. Filozof podejmuje refleksj\u0119 nad istot\u0105 ludzkiej wiedzy, istnieniem Boga oraz natur\u0105 rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n Ogromne znaczenie ma tak\u017ce traktat o \u015bwiecie<\/strong> uko\u0144czony w 1633 roku, kt\u00f3rego filozof nie wyda\u0142 ze wzgl\u0119du na pot\u0119pienie innego uczonego, Galileusza, przez inkwizycj\u0119. Dopiero kilka lat p\u00f3\u017aniej, ukaza\u0142 si\u0119 fragment tego pisma wraz ze wst\u0119pem do \u201eRozprawy o metodzie\u201d, <\/em>a reszt\u0119 traktatu opublikowano ju\u017c po \u015bmierci autora.<\/p>\n Ren\u00e9 Descartes jest okre\u015blany jako jeden z najbardziej wp\u0142ywowych uczonych i my\u015blicieli w historii<\/strong>. Jego nauki by\u0142y szczeg\u00f3lnie popularne we Francji i Holandii XVII i XVIII wieku<\/strong>. Zosta\u0142y one uznane i kontynuowane przez wielu r\u00f3\u017cnych filozof\u00f3w, matematyk\u00f3w i innych naukowc\u00f3w. W Holandii byli to m.in.\u00a0Henrik van Roy i Balthasar Bekker<\/b>, we Francji Claude Cleseleir i\u00a0Jacques Rohault<\/strong>, a w Niemczech Johannes Clauberg, Elisabeth Simmern van Pallandt i Gottfried Wilhelm Leibniz. <\/b>Cho\u0107 byli oni zwi\u0105zani z kartezjanizmem, to r\u00f3wnocze\u015bnie wprowadzali w\u0142asne koncepcje i cz\u0119sto r\u00f3\u017cnili si\u0119 od siebie w kluczowych kwestiach, dlatego wraz z up\u0142ywem czasu kartezjanizm ulega\u0142 modyfikacjom i ewoluowa\u0142.<\/p>\n Mimo ogromnego odd\u017awi\u0119ku i wp\u0142ywu jego my\u015bli, pogl\u0105dy Kartezjusza spotka\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z krytyk\u0105 i sceptycyzmem. Niekt\u00f3rzy traktowali jego tezy jako podejrzane, podwa\u017caj\u0105c ich obiektywn\u0105 warto\u015b\u0107 oraz zasadno\u015b\u0107. Sceptycyzm wobec twierdze\u0144 Kartezjusza jest istotnym elementem dyskusji filozoficznej, pozostawiaj\u0105c otwart\u0105 przestrze\u0144 dla refleksji nad r\u00f3\u017cnymi aspektami jego filozofii nowo\u017cytnej.<\/p>\n Filozofia Descartesa odegra\u0142a kluczow\u0105 rol\u0119 w kszta\u0142towaniu nowo\u017cytnej my\u015bli filozoficznej i naukowej. Jego podej\u015bcie do poznania, dualizm, a tak\u017ce wk\u0142ad w rozw\u00f3j matematyki i nauk przyrodniczych mia\u0142y d\u0142ugotrwa\u0142y wp\u0142yw na kolejne pokolenia my\u015blicieli. Sam Kartezjusz zosta\u0142 zapami\u0119tany jako osoba wszechstronna i niezwykle kreatywna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kim by\u0142 Kartezjusz? Kartezjusz, w\u0142a\u015bciwie Ren\u00e9 Descartes, by\u0142 francuskim filozofem, matematykiem i fizykiem. Przyszed\u0142 na \u015bwiat\u00a031 marca 1596 we francuskim\u00a0La…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":372,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"yoast_head":"\nW jakiej epoce \u017cy\u0142 Kartezjusz?<\/h2>\n
Najs\u0142ynniejsze cytaty Kartezjusza<\/h2>\n
\n<\/em><\/p>\nFilozofia Kartezjusza w skr\u00f3cie<\/h2>\n
Pogl\u0105dy ojca nowo\u017cytnej filozofii szczeg\u00f3\u0142owo<\/h2>\n
Metoda filozoficzna<\/h3>\n
Cogito ergo sum<\/span><\/h3>\n
Dualizm kartezja\u0144ski<\/span><\/h3>\n
B\u00f3g i my\u015bli<\/h3>\n
Idee wrodzone<\/strong><\/h3>\n
\n
Afekty<\/h3>\n
Filozofia Ren\u00e9 Descartesa w punktach<\/h2>\n
\n
Kartezjusz a nauka<\/h2>\n
Najwa\u017cniejsze dzie\u0142a Kartezjusza<\/h2>\n
Wp\u0142yw kartezjanizmu<\/h2>\n
Podsumowanie<\/h2>\n