{"id":540,"date":"2024-02-06T06:15:35","date_gmt":"2024-02-06T06:15:35","guid":{"rendered":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/?p=540"},"modified":"2024-02-06T06:15:35","modified_gmt":"2024-02-06T06:15:35","slug":"epoki-historyczne-po-kolei-podzial-daty-os-czasu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/epoki-historyczne-po-kolei-podzial-daty-os-czasu\/","title":{"rendered":"Epoki historyczne po kolei. Podzia\u0142, daty, o\u015b czasu"},"content":{"rendered":"

Epoki historyczne s\u0105 okre\u015blonymi odcinkami czasu, w kt\u00f3rych zachodzi\u0142y istotne zmiany spo\u0142eczne, kulturowe, polityczne oraz gospodarcze, pozostawiaj\u0105c trwa\u0142y \u015blad w historii ludzko\u015bci. <\/strong>W zale\u017cno\u015bci od dziedziny, nazwy epok historycznych oraz ich d\u0142ugo\u015b\u0107 czasowa mog\u0105 r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 od siebie.\u00a0W artykule om\u00f3wione zosta\u0142y poszczeg\u00f3lne epoki po kolei, ich podzia\u0142y, daty oraz o\u015b czasu.<\/p>\n

Czym jest epoka historyczna?<\/h2>\n

Epoka historyczna to okre\u015blony okres czasu w historii ludzko\u015bci, kt\u00f3rego ramy czasowe s\u0105 wyznaczone przez prze\u0142omowe wydarzenia. S\u0105 to wydarzenia, kt\u00f3re z obecnej perspektywy wywar\u0142y znacz\u0105cy wp\u0142yw na losy ludzko\u015bci.<\/strong> Moment ko\u0144cz\u0105cy dan\u0105 epok\u0119 i rozpoczynaj\u0105cy kolejn\u0105 okre\u015bla si\u0119 jako cezur\u0119<\/strong>. Ka\u017cda epoka ma swoje unikalne cechy, kt\u00f3re odr\u00f3\u017cniaj\u0105 j\u0105 od innych okres\u00f3w historycznych. D\u0142ugo\u015b\u0107 epoki historycznej mo\u017ce by\u0107 r\u00f3\u017cna i zale\u017cy od specyfiki danego okresu oraz od dominuj\u0105cych wydarze\u0144 i proces\u00f3w w historii dane spo\u0142eczno\u015bci lub cywilizacji.<\/strong><\/p>\n

Epoki historyczne – o\u015b czasu<\/h2>\n

Periodyzacja dziej\u00f3w, czyli umowny podzia\u0142 czasu na epoki, w kontek\u015bcie historii z obecnego stanu wiedzy obejmuje sze\u015b\u0107 g\u0142\u00f3wnych epok, kt\u00f3re wyznaczaj\u0105 kluczowe etapy rozwoju ludzko\u015bci.<\/strong> Ka\u017cda epoka historyczna stanowi wa\u017cny etap dziejowy, poniewa\u017c kszta\u0142tuje kulturow\u0105 i spo\u0142eczn\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 ludzko\u015bci oraz wp\u0142ywa na rozw\u00f3j nauki, sztuki i polityki. O\u015b czasu przedstawia ramy czasowe kolejnych epok historycznych, pomagaj\u0105c nam zobaczy\u0107 ich umowny podzia\u0142 i przemieszczanie si\u0119 ludzko\u015bci przez wieki.<\/p>\n

\"Epoki<\/p>\n

Charakterystyka poszczeg\u00f3lnych epok w historii<\/h2>\n

Od prehistorii po wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, ka\u017cda epoka wyznacza\u0142a w\u0142asne trendy, idee i prze\u0142omowe wydarzenia, kt\u00f3re definiowa\u0142y jej dziedzictwo i wp\u0142yw na \u015bwiat.<\/p>\n

    \n
  • Prehistoria <\/strong>– to okres, kt\u00f3ry zaczyna si\u0119 w chwili, gdy na naszej planecie pojawi\u0142 si\u0119 pierwszy przedstawiciel gatunku Homo sapiens.<\/strong> Okres si\u0119ga oko\u0142o 2,6 mln lat temu. Na Ziemi pojawi\u0142 si\u0119 wtedy australopitek – istota przypominaj\u0105ca cz\u0142owieka. Epoka ta trwa\u0142a do wynalezienia pisma,\u00a0<\/strong>czyli oko\u0142o 3500 r. p.n.e.<\/li>\n
  • Staro\u017cytno\u015b\u0107 <\/strong>– to okres rozpoczynaj\u0105cy si\u0119 wraz z pojawieniem si\u0119 pisma oko\u0142o XXX w. p.n.e , trwaj\u0105cy a\u017c do roku 476 roku n.e. <\/strong>W tym okresie nast\u0119powa\u0142 rozw\u00f3j staro\u017cytnego Egiptu, kultur Bliskiego i Dalekiego Wschodu, Grecji i Rzymu. Koniec epoki nast\u0105pi\u0142 wraz z rozpadem cesarstwa zachodniorzymskiego, kt\u00f3re by\u0142o \u00f3wcze\u015bnie najpot\u0119\u017cniejszym imperium na \u015bwiecie.<\/li>\n
  • \u015aredniowiecze <\/strong>– rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 wraz z upadkiem cesarstwa zachodniorzymskiego w 476 roku<\/strong>. By\u0142 to okres trwaj\u0105cy od V do XV wieku. Koniec \u015bredniowiecza do dzi\u015b powoduje spory w\u015br\u00f3d historyk\u00f3w. Niekt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce zako\u0144czy\u0142 si\u0119 z zapocz\u0105tkowaniem reformacji przez Marcina Lutra w 1517 r lub wraz z upadkiem Cesarstwa Wschodniorzymskiego w roku 1453, kiedy to Turcy zdobyli Konstantynopol. Ostatecznie przyjmuj\u0119 si\u0119 rok 1492.<\/li>\n
  • Nowo\u017cytno\u015b\u0107 <\/strong>– to okres rozpoczynaj\u0105cy si\u0119 od 1492 roku odkryciem Ameryki przez Krzysztofa Kolumba. <\/strong>Realnymi wyznacznikami przej\u015bcia od \u015bredniowiecza do nowo\u017cytno\u015bci s\u0105 m.in. przemiany kulturowe, polityczne, pa\u0144stwowe oraz ideologiczne. Koniec tej epoki datuje si\u0119 na rok 1789, kiedy to by\u0142 wybuch wielkiej rewolucji francuskiej.<\/li>\n
  • XIX wiek<\/strong> – to okres rozpoczynaj\u0105cy si\u0119 od wybuchu rewolucji francuskiej w roku 1789 i ko\u0144cz\u0105cy si\u0119 wybuchem I wojny \u015bwiatowej. <\/strong>Nie brakuje te\u017c g\u0142os\u00f3w historyk\u00f3w, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 epok\u0119 XIX wieku jako cz\u0119\u015b\u0107 nowo\u017cytno\u015bci.<\/li>\n
  • Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 <\/strong>– pocz\u0105tek epoki przypada na rok 1914 wraz z wybuchem I wojny \u015bwiatowej.<\/strong> Okres ten mo\u017cna podzieli\u0107 na nast\u0119puj\u0105ce etapy: Pierwsza wojna \u015bwiatowa (1914-1918), okres mi\u0119dzywojenny (USA i ZSRR umocni\u0142y swoj\u0105 pozycj\u0119 na arenie mi\u0119dzynarodowej, Polska wr\u00f3ci\u0142a na map\u0119 Europy), druga wojna \u015bwiatowa (1939-1945) oraz powojnie (okres trwaj\u0105cy od 1945 roku do dzi\u015b).<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n

    Epoki literackie – chronologicznie<\/h2>\n

    Epoki literackie stanowi\u0105 okre\u015blone okresy w historii, podczas kt\u00f3rych literatura i sztuka ewoluowa\u0142y, odzwierciedlaj\u0105c zmiany spo\u0142eczne, kulturowe i filozoficzne. Ka\u017cda epoka literacka charakteryzuje si\u0119 nie tylko unikalnymi cechami stylistycznymi oraz tematycznymi, lecz tak\u017ce wyra\u017anie zdefiniowanymi konwencjami j\u0119zykowymi, kt\u00f3re kszta\u0142tuj\u0105 jej charakter i pozwalaj\u0105 na identyfikacj\u0119 okre\u015blonych trend\u00f3w oraz nurt\u00f3w literackich.<\/p>\n

      \n
    • \u015aredniowiecze <\/strong>– od XIV\/XV wieku<\/li>\n
    • Renesans <\/strong>– XVI\/XVII w.<\/li>\n
    • Barok <\/strong>– XVII w.<\/li>\n
    • O\u015bwiecenie <\/strong>– XVIII w.<\/li>\n
    • Romantyzm <\/strong>– XIX (1822-1863)<\/li>\n
    • Pozytywizm <\/strong>– po\u0142owa XIX wieku<\/li>\n
    • M\u0142oda Polska<\/strong> – 1890-1918<\/li>\n
    • XX-lecie mi\u0119dzywojenne<\/strong> – 1918-1939<\/li>\n
    • Literatura II wojny \u015bwiatowej<\/strong>,<\/li>\n
    • Literatura wsp\u00f3\u0142czesna\u00a0<\/strong>– trwa do chwili obecnej.<\/li>\n<\/ul>\n

      Podzia\u0142 prehistorii na epoki<\/h2>\n

      Archeologia koncentruje si\u0119 na analizie \u015blad\u00f3w ludzkiej obecno\u015bci na Ziemi, co wymaga klasyfikacji czasowej. Cho\u0107 istniej\u0105 z\u0142o\u017cone ramy historyczne, w skr\u00f3cie dzieje ludzko\u015bci dzieli si\u0119 na trzy okresy:<\/p>\n

        \n
      • Epoka kamienia<\/strong> – ok. 2 mln lat \u2013 3400\/2000 p.n.e.\n
          \n
        • paleolit – ok. 2 mln lat \u2013 ok. 11000 p.n.e.<\/li>\n
        • mezolit – ok. 10000 \u2013 ok. 5000 p.n.e.<\/li>\n
        • neolit – ok. 9000 \u2013 ok. 3400\/2000 p.n.e.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n
        • Epoka miedzi<\/strong> – ok. 6000 \u2013 ok. 3400\/2000 p.n.e.<\/li>\n
        • Epoka br\u0105zu<\/strong> – ok. 3400 \u2013 ok. 1200\/750 p.n.e.<\/li>\n
        • Epoka \u017celaza<\/strong> – ok. 1200 p.n.e. do staro\u017cytno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n

          Istniej\u0105 tacy, kt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce okres \u017celaza trwa nadal i nie zako\u0144czy\u0142 si\u0119 wraz z upadkiem Cesarstwa Zachodniorzymskiego. Jednak\u017ce ten pogl\u0105d raczej wynika z analizy historycznej ni\u017c archeologicznej. Powszechnie przyj\u0119te jest, \u017ce po erze \u017celaza nasta\u0142y okres \u015bredniowiecza, nowo\u017cytno\u015b\u0107 i wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107.<\/p>\n

          Epoki historyczne – podzia\u0142 w sztuce<\/h2>\n

          W sztuce r\u00f3wnie\u017c mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 podzia\u0142 na epoki, kt\u00f3re charakteryzuj\u0105 si\u0119 okre\u015blonym stylem i tematyk\u0105. Podzia\u0142 na epoki w historii sztuki pozwala nam \u015bledzi\u0107 ewolucj\u0119 form artystycznych oraz zmiany w sposobie postrzegania \u015bwiata przez artyst\u00f3w i spo\u0142ecze\u0144stwo. Ka\u017cda epoka ma swoje w\u0142asne cechy charakterystyczne, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na tworzenie dzie\u0142 sztuki oraz na ich odbi\u00f3r przez widz\u00f3w i historyk\u00f3w sztuki.<\/p>\n

            \n
          • Prehistoria – rozw\u00f3j tej sztuki przypada na okres ostatniego zlodowacenia,<\/li>\n
          • Staro\u017cytno\u015b\u0107 – V\/III tys. p.n.e. \u2013 IV w.<\/li>\n
          • Sztuka bizantyjska – V w. – XV w.<\/li>\n
          • Sztuka roma\u0144ska – XI w. – XIV w.<\/li>\n
          • Gotyk – XII w. – XVI w.<\/li>\n
          • Renesans – XV w. – XVI w.<\/li>\n
          • Barok – XVI w. – XVIII w.<\/li>\n
          • Rokoko – XVIII w.<\/li>\n
          • Klasycyzm – XVIII w. – XIX w.<\/li>\n
          • Romantyzm – XVIII w. – XIX w.<\/li>\n
          • Modernizm (M\u0142oda Polska) – 2. po\u0142owa XIX w. \u2013 1. po\u0142owy XX w.<\/li>\n
          • Sztuka wsp\u00f3\u0142czesna – od 2. po\u0142owy XX w.<\/li>\n<\/ul>\n

            Epoki historyczne – podzia\u0142 w geologii<\/h2>\n

            Geologia r\u00f3wnie\u017c dzieli histori\u0119 Ziemi na epoki, bior\u0105c pod uwag\u0119 zmiany geologiczne i skamienia\u0142o\u015bci, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 okre\u015bli\u0107 kolejne okresy rozwoju planety. W\u015br\u00f3d tych epok wyr\u00f3\u017cniamy.<\/p>\n

              \n
            • Palezoik <\/strong>– 542 – 252 mln lat temu,<\/li>\n
            • Mezozoik <\/strong>– 252 mln – 66 mln lat temu,<\/li>\n
            • Kenozoik <\/strong>– 66 mln lat temu do dzi\u015b.<\/li>\n<\/ul>\n

              Dzieje Ziemi mo\u017cna podzieli\u0107 na trzy okresy:<\/p>\n

                \n
              • Archaik <\/strong>– od 4 mld lat temu do 2,5 mld lat temu,<\/li>\n
              • Proterozoik <\/strong>– od 2,5 mld lat temu do 542 mln lat temu,<\/li>\n
              • Fanerozoik <\/strong>– od 542 mln lat temu do dzi\u015b.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                Epoki historyczne s\u0105 okre\u015blonymi odcinkami czasu, w kt\u00f3rych zachodzi\u0142y istotne zmiany spo\u0142eczne, kulturowe, polityczne oraz gospodarcze, pozostawiaj\u0105c trwa\u0142y \u015blad w…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":542,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[13],"tags":[],"yoast_head":"\nEpoki historyczne po kolei. Podzia\u0142, daty, o\u015b czasu - Blog skupksiazek.pl<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Epoki historyczne po kolei: podzia\u0142, daty, o\u015b czasu. Rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy prehistori\u0105, staro\u017cytno\u015bci\u0105, \u015bredniowieczem, nowo\u017cytno\u015bci\u0105 i wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\u0105.\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/epoki-historyczne-po-kolei-podzial-daty-os-czasu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Epoki historyczne po kolei. Podzia\u0142, daty, o\u015b czasu - Blog skupksiazek.pl\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Epoki historyczne po kolei: podzia\u0142, daty, o\u015b czasu. Rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy prehistori\u0105, staro\u017cytno\u015bci\u0105, \u015bredniowieczem, nowo\u017cytno\u015bci\u0105 i wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\u0105.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/epoki-historyczne-po-kolei-podzial-daty-os-czasu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog skupksiazek.pl\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-02-06T06:15:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/epoki_historyczne_po_kolei_1280_670.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"670\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minut\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/\",\"name\":\"Blog skupksiazek.pl\",\"description\":\"Artyku\\u0142y ze \\u015bwiata literatury\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/epoki-historyczne-po-kolei-podzial-daty-os-czasu\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/epoki_historyczne_po_kolei_1280_670.jpg\",\"width\":1280,\"height\":670,\"caption\":\"Epoki historyczne po kolei\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/epoki-historyczne-po-kolei-podzial-daty-os-czasu\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/epoki-historyczne-po-kolei-podzial-daty-os-czasu\/\",\"name\":\"Epoki historyczne po kolei. Podzia\\u0142, daty, o\\u015b czasu - Blog skupksiazek.pl\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/epoki-historyczne-po-kolei-podzial-daty-os-czasu\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2024-02-06T06:15:35+00:00\",\"dateModified\":\"2024-02-06T06:15:35+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#\/schema\/person\/790428044842b9a9000397d084da71f7\"},\"description\":\"Epoki historyczne po kolei: podzia\\u0142, daty, o\\u015b czasu. Rozr\\u00f3\\u017cnienie mi\\u0119dzy prehistori\\u0105, staro\\u017cytno\\u015bci\\u0105, \\u015bredniowieczem, nowo\\u017cytno\\u015bci\\u0105 i wsp\\u00f3\\u0142czesno\\u015bci\\u0105.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/epoki-historyczne-po-kolei-podzial-daty-os-czasu\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/epoki-historyczne-po-kolei-podzial-daty-os-czasu\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/epoki-historyczne-po-kolei-podzial-daty-os-czasu\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/\",\"name\":\"Home\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/epoki-historyczne-po-kolei-podzial-daty-os-czasu\/\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/epoki-historyczne-po-kolei-podzial-daty-os-czasu\/\",\"name\":\"Epoki historyczne po kolei. Podzia\\u0142, daty, o\\u015b czasu\"}}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#\/schema\/person\/790428044842b9a9000397d084da71f7\",\"name\":\"Tezeusz\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d06fb0c6dad8d216da877fc14e928a31?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tezeusz\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/540"}],"collection":[{"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=540"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/540\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":545,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/540\/revisions\/545"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/542"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=540"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=540"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=540"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}