{"id":546,"date":"2024-02-06T11:59:47","date_gmt":"2024-02-06T11:59:47","guid":{"rendered":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/?p=546"},"modified":"2024-02-06T11:59:47","modified_gmt":"2024-02-06T11:59:47","slug":"filozofia-pozytywistyczna-omowienie-przedstawiciele","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/filozofia-pozytywistyczna-omowienie-przedstawiciele\/","title":{"rendered":"Filozofia pozytywistyczna &#8211; om\u00f3wienie, przedstawiciele"},"content":{"rendered":"<article>Pozytywizm to jeden z wa\u017cniejszych nurt\u00f3w my\u015blowych w historii filozofii. Jego istota tkwi w przekonaniu, \u017ce jedyn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 godn\u0105 zainteresowania jest to, co daje si\u0119 potwierdzi\u0107 za pomoc\u0105 do\u015bwiadczenia i obserwacji. Warto zg\u0142\u0119bi\u0107, czym jest pozytywizm, jak kszta\u0142towa\u0142 si\u0119 na przestrzeni dziej\u00f3w oraz kim byli jego wybitni przedstawiciele.<\/p>\n<h2>Czym jest filozofia pozytywistyczna?<\/h2>\n<p>Filozofia pozytywistyczna to kierunek w filozofii i literaturze, kt\u00f3ry w Europie wy\u0142oni\u0142 si\u0119 w latach 30 XIX stulecia, a zako\u0144czy\u0142 z dat\u0105 \u015bmierci Flauberta w 1880 r. oraz manifestem symbolist\u00f3w, ukazanym we francuskim \u201eLe Figaro\u201d w 1886 r. W Polsce za jego pocz\u0105tek uznaje si\u0119 rok upadku powstania styczniowego (1864), a za koniec lata 1890-1900. Zosta\u0142 zainicjowany za spraw\u0105\u00a0<strong>Augusta Comte\u2019a<\/strong> i rozwini\u0119ty przez <strong>J.S. Milla<\/strong>\u00a0oraz\u00a0<strong>H. Spencera.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Do najwa\u017cniejszych za\u0142o\u017ce\u0144 filozofii pozytywistycznej nale\u017c\u0105:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>badanie rzeczy dost\u0119pnych ludzkiemu umys\u0142owi, <\/strong><\/li>\n<li><strong>poprawa \u017cycia, <\/strong><\/li>\n<li><strong>poszukiwanie pewnej wiedzy, <\/strong><\/li>\n<li><strong>praca pozytywna,<\/strong><\/li>\n<li><strong>stosowanie metod naukowych.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>Podstawowym kryterium wiedzy w filozofii pozytywistycznej jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 potwierdzenia jej za pomoc\u0105 eksperymentu oraz obserwacji. To fundamentalne za\u0142o\u017cenie, na kt\u00f3rym opiera si\u0119 ca\u0142a konstrukcja my\u015blenia pozytywistycznego.<\/p>\n<h2>Najwa\u017cniejsze zagadnienia filozofii pozytywizmu<\/h2>\n<p>Za naczelne zagadnienia filozofii pozytywnej, kt\u00f3ra z czasem przybra\u0142a nazw\u0119 pozytywistycznej, uwa\u017ca si\u0119: <strong>scientyzm, utylitaryzm, praktycyzm, determinizm, organicyzm, ewolucjonizm, monizm przyrodniczy oraz agnostycyzm. <\/strong>W dalszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u znajduje si\u0119 om\u00f3wienie ka\u017cdego z nich.<\/p>\n<h3>Scientyzm<\/h3>\n<p>Pogl\u0105d filozoficzny II po\u0142owy XIX wieku, kt\u00f3rego zdaniem <strong>prawdziw\u0105 i w pe\u0142ni uzasadnion\u0105 wiedz\u0119 o rzeczywisto\u015bci dostarcza nauka.<\/strong> Istotne tutaj s\u0105 fakty, prawa naukowe oraz empiryczna mo\u017cliwo\u015b\u0107 potwierdzenia danych tez. Wiedza tak zdobyta pozwala na kierowanie wszelkimi procesami przyrodniczymi i spo\u0142ecznymi, co stanowi narz\u0119dzie do polepszenia bytu ludzko\u015bci i wprowadzenia jej w \u015bwietlan\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. <strong>Za jego tw\u00f3rc\u0119 uznaje si\u0119 Augusta Comte&#8217;a.<\/strong><\/p>\n<h3>Utylitaryzm<\/h3>\n<p><strong>Utylitaryzm to postawa uznaj\u0105ca za najwy\u017csze dobro u\u017cyteczno\u015b\u0107, a wi\u0119c po\u017cytek jednostki lub og\u00f3\u0142u. <\/strong>To w\u0142a\u015bnie kierowanie si\u0119 w \u017cyciu tym, co u\u017cyteczne stanowi kryterium rozr\u00f3\u017cnienia dzia\u0142a\u0144 dobrych od z\u0142ych, a wi\u0119c pozytywnych i negatywnych. W \u015bwietle tego rozumowania, lepiej jest skrzywdzi\u0107 jedn\u0105 osob\u0119, ni\u017c dopu\u015bci\u0107 do nieszcz\u0119\u015bcia kilku.\u00a0<strong>Koncepcj\u0119 utylitaryzmu wysun\u0105\u0142 John Stuart Mill.<\/strong><\/p>\n<h3>Praktycyzm<\/h3>\n<p><strong>To za\u0142o\u017cenie g\u0142osz\u0105ce konieczno\u015b\u0107 stawiania przed sob\u0105 cel\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 mo\u017cliwe do zrealizowania.<\/strong> Filozofia powinna mie\u0107 praktyczne zastosowanie w \u017cyciu codziennym, a nie by\u0107 jedynie abstrakcyjn\u0105 spekulacj\u0105. To podej\u015bcie mia\u0142o na celu skoncentrowanie si\u0119 na konkretnych, pragmatycznych rozwi\u0105zaniach dla rzeczywistych problem\u00f3w spo\u0142ecznych i indywidualnych.<\/p>\n<h3>Determinizm<\/h3>\n<p><strong>Koncepcja, wed\u0142ug kt\u00f3rej wszystkie zdarzenia maj\u0105 zawsze swoj\u0105 przyczyn\u0119<\/strong>, czyli tworz\u0105 ci\u0105g przyczynowo-skutkowy.<br \/>\n<strong>Poj\u0119cie to wywodzi si\u0119 od Hipolita Taine\u2019a<\/strong>. Determinizm wyklucza przypadek jako zjawisko obiektywne: poczucie losowo\u015bci jest wy\u0142\u0105cznie stanem subiektywnym wynikaj\u0105cym z niedoboru informacji. Tworzy si\u0119 wi\u0119c pewien porz\u0105dek, kt\u00f3ry pozwala s\u0105dzi\u0107 o tym, co z pewno\u015bci\u0105 si\u0119 zdarzy, na podstawie tego, co ju\u017c si\u0119 zdarzy\u0142o, mo\u017cna zatem przewidzie\u0107, co najmniej teoretycznie, przysz\u0142o\u015b\u0107 \u015bwiata, kierunki rozwoju cywilizacji, wykorzystuj\u0105c posiadan\u0105 wiedz\u0119 z zakresu przyrody czy edukacji.<\/p>\n<h3>Organicyzm<\/h3>\n<p>Pogl\u0105d filozof\u00f3w pozytywistycznych, kt\u00f3rych zdaniem <strong>spo\u0142ecze\u0144stwo funkcjonuje i rozwija si\u0119 jak organizm \u017cywy, a instytucje spo\u0142eczne po\u0142\u0105czone s\u0105 jak cz\u0119\u015bci organizmu.<\/strong> Koncepcja ta odrzuca za\u0142o\u017cenia witalizmu, czyli pogl\u0105du g\u0142osz\u0105cego przekonanie, \u017ce w zjawiskach \u017cyciowych obecne s\u0105 rozmaite si\u0142y nadprzyrodzone nap\u0119dzaj\u0105ce kolejne wydarzenia. <strong>Termin organicyzmu zosta\u0142 po raz pierwszy u\u017cyty przez Herberta Spencera.<\/strong><\/p>\n<h3><strong>Ewolucjonizm\u00a0<\/strong><\/h3>\n<p>Ewolucjonizm to kierunek filozoficzny, <strong>wyja\u015bniaj\u0105cy formy istnienia i struktur\u0119 rzeczywisto\u015bci przyrodniczej i spo\u0142ecznej jako rezultat praw ewolucji. Pogl\u0105d ten zak\u0142ada, \u017ce post\u0119p dokonuje si\u0119 w spos\u00f3b\u00a0ci\u0105g\u0142y, stopniowy i jednokierunkowy<\/strong>. W czasie jego trwania ludzko\u015b\u0107 znajduje si\u0119 w r\u00f3\u017cnych punktach oraz przechodzi przez rozmaite etapy. <strong>Ma on \u015bcis\u0142e powi\u0105zanie z koncepcj\u0105 Darwina.<\/strong><\/p>\n<h3>Monizm przyrodniczy<\/h3>\n<p>To przekonanie, \u017ce <strong>\u015bwiat ludzki i \u015bwiat przyrody rz\u0105dz\u0105 si\u0119 takimi samymi prawami i stanowi\u0105 jedno\u015b\u0107. <\/strong>Efektem takiego postrzegania rzeczywisto\u015bci by\u0142o przeniesienie metodologii bada\u0144 charakterystycznej dla nauk przyrodniczych na obszar dzia\u0142alno\u015bci ludzkiej (np. sztuki). Monizm przyrodniczy w znacznej mierze przyczyni\u0142 si\u0119 do powstania ewolucjonizmu i organicyzmu.<\/p>\n<h3>Agnostycyzm<\/h3>\n<p>Agnostycyzm polega\u0142 na <strong>porzuceniu metafizyki oraz spekulacji i idealizmu na rzecz tego, co pewne, materialne i mo\u017cliwe do zbadania.\u00a0<\/strong>W kontek\u015bcie religijnym, oznacza\u0142 niemo\u017cliwo\u015b\u0107 rozstrzygni\u0119cia sporu o istnienie Boga. Termin ten pochodzi od greckiego s\u0142owa &#8222;agnostos&#8221;, czyli niepoznawalny. <strong>U\u017cy\u0142 go po raz pierwszy Thomas Henry Huxley<\/strong> <strong>w 1871 roku.\u00a0<\/strong><\/p>\n<h2>Przedstawiciele filozofii pozytywizmu<\/h2>\n<p>Decyduj\u0105cy wp\u0142yw na kszta\u0142t filozofii pozytywistycznej mieli tacy my\u015bliciele, jak:\u00a0<strong>August Comte, John Stuart Mill, Herbert Spencer, Hipolit Taine i Ernest Renan.<\/strong> Nale\u017cy tutaj tak\u017ce nadmieni\u0107 <strong>dzie\u0142o Karola Darwina \u201eO pochodzeniu gatunk\u00f3w\u201d z 1859 roku<\/strong>, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c odegra\u0142o bardzo istotn\u0105 rol\u0119 w procesie jej kszta\u0142towania. Aby lepiej zrozumie\u0107 filozofi\u0119 pozytywizmu, warto zapozna\u0107 si\u0119 z ich biografi\u0105 i najwa\u017cniejszymi pogl\u0105dami.<\/p>\n<h2>August Comte<\/h2>\n<p><a href=\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/august-comte-poglady-zalozenia-filozofii-dziela-biografia\/\"><strong>August Comte<\/strong><\/a> <strong>to francuski filozof i pozytywista, tw\u00f3rca terminu &#8222;socjologia&#8221;.\u00a0<\/strong>Przyszed\u0142 na \u015bwiat 19 stycznia 1798 r. w Montpellier. Rozpocz\u0105\u0142 nauk\u0119 w Politechnicznej Szkole w Pary\u017cu, ale nie uko\u0144czy\u0142 studi\u00f3w. Utrzymywa\u0142 si\u0119 z udzielania korepetycji i z trudem wi\u0105za\u0142 koniec z ko\u0144cem. O\u017ceni\u0142 si\u0119 z Caroline Massin. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo zako\u0144czy\u0142o si\u0119 rozwodem w roku 1842. Dwa lata p\u00f3\u017aniej m\u0119\u017cczyzna zakocha\u0142 si\u0119 z wzajemno\u015bci\u0105 w Clotilde de Voux, ale kobieta by\u0142a ci\u0119\u017cko chora i zmar\u0142a. Bardzo wiele zawdzi\u0119cza\u0142 wsp\u00f3\u0142pracy z angielskim filozofem Johnem Stuartem Millem oraz wiedzy, kt\u00f3r\u0105 wyni\u00f3s\u0142 z bycia uczniem i sekretarzem Henriego de Saint-Simona. Zmar\u0142 5 wrze\u015bnia 1857 roku w Pary\u017cu. Przyczyn\u0105 zgonu by\u0142 przerost w\u0105troby.<\/p>\n<p>Jego najwi\u0119kszym dokonaniem by\u0142o\u00a0<strong>zapocz\u0105tkowanie filozofii pozytywistycznej. <\/strong>My\u015bliciel uwa\u017ca\u0142 nauk\u0119 za pozytywn\u0105, poniewa\u017c bada\u0142a rzeczy dost\u0119pne umys\u0142owi, s\u0142u\u017cy\u0142a polepszeniu \u017cycia i analizowa\u0142a tylko to, co mo\u017cna by\u0142o sprawdzi\u0107. W zwi\u0105zku z tym<strong> odrzuca\u0142 metafizyk\u0119<\/strong>, kt\u00f3ra nie t\u0142umaczy\u0142a \u017cadnych zjawisk wyst\u0119puj\u0105cych na \u015bwiecie. Napisa\u0142 sze\u015bciotomowe dzie\u0142o pt. <strong>\u201eCours de philosophie positive\u201d (\u201eKurs filozofii pozytywnej\u201d)<\/strong>.\u00a0W <strong>\u201eMetodzie pozytywnej\u201d<\/strong>\u00a0w szesnastu wyk\u0142adach, zawar\u0142 nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa: <em>\u201eNowa filozofia r\u00f3\u017cni si\u0119 od dawnej sw\u0105 d\u0105\u017cno\u015bci\u0105 do suwania wszelkich poszukiwa\u0144 przyczyn pierwszych i celowych, uwa\u017caj\u0105c je za bezp\u0142odne\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Auguste Comte stworzy\u0142 <strong>model ewolucji wiedzy i <\/strong>wyr\u00f3\u017cni\u0142 jej trzy fazy: <strong>teologiczn\u0105<\/strong> (wyja\u015bnianie zjawisk poprzez si\u0142y nadprzyrodzone, b\u00f3stwa, duchy),<strong> metafizyczn\u0105<\/strong> (wyja\u015bnianie \u017cycia poprzez poj\u0119cia abstrakcyjne) oraz faz\u0119 najwy\u017csz\u0105, najwa\u017cniejsz\u0105, <strong>pozytywn\u0105<\/strong> (opieranie si\u0119 na faktach, twierdzeniach i racjonalnej wiedzy). Wprowadzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c tez\u0119, \u017ce <strong>celem ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa powinno by\u0107 doskonalenie natury ludzkiej.<\/strong><\/p>\n<p>Francuski filozof dokona\u0142 r\u00f3wnie\u017c <strong>podzia\u0142u nauk wed\u0142ug kryterium podej\u015bcia do fakt\u00f3w<\/strong>. Wyr\u00f3\u017cni\u0142 <strong>nauki<\/strong> <strong>konkretne<\/strong> (badaj\u0105ce, opisuj\u0105ce fakty \u2013 np. mineralogia, botanika) oraz <strong>nauki abstrakcyjne<\/strong> (zajmuj\u0105ce si\u0119 prawami i procesami kszta\u0142tuj\u0105cymi fakty np. matematyka, astronomia, fizyka, chemia, biologia i socjologia).<\/p>\n<h2>John Stuart Mill<\/h2>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/john-stuart-mill-utylitaryzm-w-rozumieniu-filozofa-poglady-biografia\/\">John Stuart Mill<\/a> by\u0142 angielskim filozofem, ekonomist\u0105 i politologiem.\u00a0<\/strong>Urodzi\u0142 si\u0119 20 maja 1806 r. w Londynie. Jego ojciec, James Mill, by\u0142 olbrzymim zwolennikiem utylitaryzmu, dlatego ju\u017c od dziecka\u00a0wychowywa\u0142 si\u0119 w my\u015bl nowoczesnych pr\u0105d\u00f3w my\u015blowych. We wczesnym dzieci\u0144stwie zacz\u0105\u0142 nauk\u0119 greki i \u0142aciny. W 1820 roku wyjecha\u0142 do Francji, gdzie kontynuowa\u0142 edukacj\u0119. Prac\u0119 nad swoim pierwszym systemem filozoficznym podj\u0105\u0142 maj\u0105c 15 lat. Od 17 roku \u017cycia do emerytury pracowa\u0142 w urz\u0119dzie, kt\u00f3ry sprawowa\u0142 nadz\u00f3r nad Indiami. \u017bonaty z Harriet Taylor Mill. Kobieta mia\u0142a bardzo du\u017cy wp\u0142yw na jego dzie\u0142a i \u017cycie. W latach 1865-1868\u00a0 cz\u0142onek Izby Gmin brytyjskiego parlamentu. Zmar\u0142 we Francji 8 maja 1873 roku.<\/p>\n<p>Pocz\u0105tkowo by\u0142 gor\u0105cym zwolennikiem <strong>utylitaryzmu <\/strong>(zasady u\u017cyteczno\u015bci). Z utylitaryzmem wi\u0105\u017ce si\u0119 g\u0142\u00f3wne za\u0142o\u017cenie jego etyki: <em>\u201eKa\u017cdy cz\u0142owiek, wychowany w spos\u00f3b w\u0142a\u015bciwy, mo\u017ce, cho\u0107 w nier\u00f3wnym stopniu mie\u0107 rzetelne osobiste przywi\u0105zania i mo\u017ce by\u0107 szczerze przej\u0119ty dobrem publicznym. Ka\u017cdy kto spe\u0142nia te skromne warunki <\/em>moraln<em>e i intelektualne, mo\u017ce sp\u0119dzi\u0107 \u017cycie godne pozazdroszczenia w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym jest tyle rzeczy interesuj\u0105cych, tyle rzeczy, kt\u00f3rymi mo\u017cna si\u0119 cieszy\u0107, a ponadto tyle rzeczy do poprawienia i udoskonalenia \u201d<\/em>.<\/p>\n<p>Z czasem coraz bardziej sk\u0142ania\u0142 si\u0119 do <strong>empiryzmu<\/strong> (od Johna Locke&#8217;a i Francisa Bacona) Uwa\u017ca\u0142, \u017ce<strong> ka\u017cdy cz\u0142owiek, czyni\u0105c rzeczy warto\u015bciowe z perspektywy spo\u0142ecze\u0144stwa, ma szans\u0119 sta\u0107 si\u0119 jego warto\u015bciow\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 i wnie\u015b\u0107 wiele dobra w swoje \u017cycie.\u00a0<\/strong>Wyr\u00f3\u017cni\u0142 trzy najwa\u017cniejsze rodzaje empiryzmu: empiryzm genetyczny,\u00a0empiryzm epistemologiczny oraz\u00a0empiryzm metodologiczny.<\/p>\n<p>Filozof przyczyni\u0142 si\u0119 tak\u017ce\u00a0<strong>do rozwoju my\u015bli politycznej<\/strong>. Jako zwolennik my\u015bli liberalnej i demokratycznej, sformu\u0142owa\u0142 my\u015bl, jakoby zagro\u017ceniem dla demokracji, by\u0142o tworzenie si\u0119 dzi\u0119ki niej tzw. \u201edyktatury wi\u0119kszo\u015bci\u201d. Z tego wzgl\u0119du bardzo stara\u0142 si\u0119, by wolno\u015bci obywatelskie by\u0142y zagwarantowane przez konstytucj\u0119. Mill by\u0142 r\u00f3wnie\u017c <strong>zwolennikiem przyznania kobietom praw wyborczych<\/strong>. Wspiera\u0142 sufra\u017cystki i feministki. Wraz z \u017con\u0105 napisa\u0142 dzie\u0142o krytykuj\u0105ce nier\u00f3wno\u015b\u0107 p\u0142ci pt.\u00a0\u201ePodda\u0144stwo kobiet\u201d. Inne jego najwa\u017cniejsze prace to:\u00a0<strong>\u201eUtylitaryzm\u201d, \u201eZasady ekonomii politycznej i niekt\u00f3re jej zastosowania do filozofii spo\u0142ecznej\u201d, \u201eO wolno\u015bci\u201d<\/strong>.<\/p>\n<h2>Herbert Spencer<\/h2>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/herbert-spencer-poglady-filozoficzne-i-pedagogiczne\/\">Herbert Spencer<\/a> by\u0142 angielskim filozofem i socjologiem. Jeden z ojc\u00f3w dziedziny nauki okre\u015blanej mianem darwinizmu spo\u0142ecznego.<\/strong> Urodzi\u0142 si\u0119 w Derby 27 kwietnia 1820 roku. Uczy\u0142 si\u0119 przedmiot\u00f3w technicznych i zosta\u0142 in\u017cynierem kolejowym w Londynie. W wieku dwudziestu kilku lat zrezygnowa\u0142 z zawodu. Zacz\u0105\u0142 pisywa\u0107 eseje i artyku\u0142y do r\u00f3\u017cnych czasopism. Jego najs\u0142ynniejsze dzie\u0142o to \u201eProgram systemu filozofii syntetycznej\u201d, kt\u00f3re mia\u0142o na celu udowodnienie, \u017ce zasady ewolucji maj\u0105 jednakowe zastosowanie zar\u00f3wno w filozofii, jak i psychologii oraz socjologii. Zmar\u0142 w 1903 roku w Brighton.<\/p>\n<p>Decyduj\u0105cy wp\u0142yw na dorobek Spencera mia\u0142a <strong>teoria ewolucji Karola Darwina<\/strong>. Uwa\u017cany jest za <strong>przedstawiciela organicyzmu i ewolucjonizmu<\/strong>, kt\u00f3rego za\u0142o\u017cenia Micha\u0142 Kuziak opisa\u0142 w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: <em>\u201e(\u2026) wszech\u015bwiat podlega powszechnemu prawu ci\u0105g\u0142ego rozwoju, kt\u00f3ry polega na r\u00f3\u017cnicowaniu si\u0119 cz\u0119\u015bci ca\u0142o\u015bci, zarazem na ich coraz \u015bci\u015blejszym wi\u0105zaniu si\u0119 ze sob\u0105 oraz uporz\u0105dkowaniu i okre\u015blaniu. W ten spos\u00f3b rozw\u00f3j staje si\u0119 post\u0119pem<\/em>\u201d. W swoich pogl\u0105dach Spencer wyznacza\u0142 <strong>trzy rodzaje ewolucji<\/strong>, kt\u00f3re, mimo i\u017c zachodz\u0105 na tych samych prawach, nie mog\u0105 by\u0107 ze sob\u0105 uto\u017csamiane. Chodzi tutaj o <strong>ewolucj\u0119 ponadorganiczn\u0105, organiczn\u0105 i nieorganiczn\u0105. <\/strong><\/p>\n<p>Spencer zajmowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce religi\u0105 i jej rozwojem. Za pierwotn\u0105 form\u0119 wiary dowodzi\u0142<strong> manizm<\/strong>, czyli wiar\u0119 w dusz\u0119 przodk\u00f3w. Opowiada\u0142 si\u0119 tak\u017ce za <strong>ustrojem liberalnym<\/strong>, w kt\u00f3rym jednostka sama decyduje o swoim losie poprzez wykazywanie lub niewykazywanie aktywno\u015bci. Jego najwa\u017cniejsze dzie\u0142a \u00a0to: <strong>\u201eStatyka spo\u0142eczna\u201d, \u201eProgram systemu filozofii syntetycznej\u201d i \u201eAutobiografia\u201d.<\/strong><\/p>\n<\/article>\n<h2>Hipolit Taine<\/h2>\n<p><strong>Hipolit Taine to francuski filozof, psycholog, historyk sztuki i literatury oraz krytyk literacki.\u00a0<\/strong>Przyszed\u0142 na \u015bwiat 21 kwietnia 1828 r. w Vouziers. Ju\u017c jako nastolatek odznacza\u0142 si\u0119 niesamowitymi zdolno\u015bciami. Przed 20 rokiem \u017cycia uzyska\u0142 dwa tytu\u0142y naukowe mieszcz\u0105cego si\u0119 w Pary\u017cu \u00c9cole Normale. Pracowa\u0142 jako nauczyciel. Zosta\u0142 profesorem na \u00c9cole des Beaux Arts w Pary\u017cu. Wyk\u0142ada\u0142 tak\u017ce w Oxfordzie. Zmar\u0142\u00a05 marca\u00a01893 r<strong>.<\/strong>\u00a0w Pary\u017cu.<\/p>\n<p><strong>Wierzy\u0142 w determinizm <\/strong>i by\u0142 przekonany, \u017ce wszystkie wydarzenia s\u0105 po\u0142\u0105czone ze sob\u0105 zwi\u0105zkiem przyczynowo-skutkowym. Pogl\u0105d ten przeni\u00f3s\u0142 na dwie najwa\u017cniejsze p\u0142aszczyzny jego bada\u0144, czyli sztuk\u0119 i histori\u0119. Mia\u0142 tak\u017ce ogromny wk\u0142ad w <strong>spos\u00f3b badania literatury<\/strong>. Proponowa\u0142, aby <strong>traktowa\u0107 j\u0105 w spos\u00f3b naukowy<\/strong>, uwzgl\u0119dniaj\u0105c przy tym trzy kryteria:\u00a0<strong>race<\/strong> (rasa tw\u00f3rcy, czyli\u00a0wrodzone i dziedziczone dyspozycje), <strong>milieu <\/strong>(\u015brodowisko, czyli bezpo\u015brednie otoczenie artysty) oraz\u00a0<strong>moment <\/strong>(moment historyczny). Twierdzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce\u00a0<strong>zmiany nie maj\u0105 charakteru ewolucyjnego<\/strong>, lecz dokonuj\u0105 si\u0119 w spos\u00f3b skokowy, co zosta\u0142o bardzo skrytykowane w panuj\u0105cej \u00f3wcze\u015bnie dobie ewolucjonizmu.<\/p>\n<article>\n<h2>Ernest Renan<\/h2>\n<p><strong>Ernest Renan by\u0142 francuskim pisarzem, historykiem, filologiem i filozofem, orientalist\u0105, znanym semitologiem, a tak\u017ce badaczem historii religii.\u00a0<\/strong>Urodzi\u0142 si\u0119 28 lutego 1823 roku w Treguier w Bretanii. Pochodzi\u0142 z bardzo pobo\u017cnej rodziny i od najm\u0142odszych lat pragn\u0105\u0142 zosta\u0107 ksi\u0119dzem. Wst\u0105piwszy do seminarium i zetkn\u0105wszy si\u0119 z kartezjanizmem, zacz\u0105\u0142 nabiera\u0107 religijnego sceptycyzmu. \u00a0W 1845 roku tu\u017c po przyj\u0119ciu ni\u017cszych \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich, opu\u015bci\u0142 na zawsze seminarium i po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 ca\u0142kowicie nauce. Pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 profesora j\u0119zyk\u00f3w orientalnych w Coll\u00e8ge de France, a nast\u0119pnie dyrektora. Zmar\u0142 2 pa\u017adziernika 1892 w Pary\u017cu.<\/p>\n<p><strong>Jako pozytywista Renan domaga\u0142 si\u0119 dowod\u00f3w empirycznych<\/strong>, odrzucaj\u0105c wszystko, co by\u0142o tradycj\u0105 i obyczajem, czego nie mo\u017cna by\u0142o dowie\u015b\u0107 przy u\u017cyciu oryginalnych tekst\u00f3w. By\u0142 znany ze swojego <strong>sceptycznego podej\u015bcia do religii<\/strong>. W swoim s\u0142ynnym dziele <strong>\u201e\u017bywot Jezusa\u201d<\/strong> zawar\u0142 teori\u0119, \u017ce Chrystus by\u0142 najdoskonalszym z ludzi, ale nie by\u0142 Bogiem. Religie traktowa\u0142 jako fenomen psychologiczny, kt\u00f3ry nale\u017cy bada\u0107 bez odwo\u0142ywania si\u0119 do czynnik\u00f3w nadprzyrodzonych. Uwa\u017ca\u0142 j\u0105 za wytw\u00f3r ludzki. T\u0142umaczy\u0142, i\u017c powsta\u0142a, aby zaspokoi\u0107 psychologiczne potrzeby. Przekonywa\u0142, i\u017c s\u0142u\u017cy\u0142a cz\u0142owiekowi do tego, by d\u0105\u017cy\u0142 do idea\u0142u.<\/p>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pozytywizm to jeden z wa\u017cniejszych nurt\u00f3w my\u015blowych w historii filozofii. Jego istota tkwi w przekonaniu, \u017ce jedyn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 godn\u0105 zainteresowania&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":547,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.9.1 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Filozofia pozytywistyczna - om\u00f3wienie, przedstawiciele<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Zapoznaj si\u0119 z filozofi\u0105 pozytywistyczn\u0105 oraz poznaj jej najwa\u017cniejszych przedstawicieli, jak August Comte, John Stuart Mill, Herbert Spencer.\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/filozofia-pozytywistyczna-omowienie-przedstawiciele\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Filozofia pozytywistyczna - om\u00f3wienie, przedstawiciele\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zapoznaj si\u0119 z filozofi\u0105 pozytywistyczn\u0105 oraz poznaj jej najwa\u017cniejszych przedstawicieli, jak August Comte, John Stuart Mill, Herbert Spencer.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/filozofia-pozytywistyczna-omowienie-przedstawiciele\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog skupksiazek.pl\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-02-06T11:59:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Filozofia_pozytywistyczna_1280_6.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"670\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"9 minut\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/\",\"name\":\"Blog skupksiazek.pl\",\"description\":\"Artyku\\u0142y ze \\u015bwiata literatury\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/filozofia-pozytywistyczna-omowienie-przedstawiciele\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Filozofia_pozytywistyczna_1280_6.jpg\",\"width\":1280,\"height\":670,\"caption\":\"Filozofia pozytywistyczna\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/filozofia-pozytywistyczna-omowienie-przedstawiciele\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/filozofia-pozytywistyczna-omowienie-przedstawiciele\/\",\"name\":\"Filozofia pozytywistyczna - om\\u00f3wienie, przedstawiciele\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/filozofia-pozytywistyczna-omowienie-przedstawiciele\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2024-02-06T11:59:47+00:00\",\"dateModified\":\"2024-02-06T11:59:47+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#\/schema\/person\/790428044842b9a9000397d084da71f7\"},\"description\":\"Zapoznaj si\\u0119 z filozofi\\u0105 pozytywistyczn\\u0105 oraz poznaj jej najwa\\u017cniejszych przedstawicieli, jak August Comte, John Stuart Mill, Herbert Spencer.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/filozofia-pozytywistyczna-omowienie-przedstawiciele\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/filozofia-pozytywistyczna-omowienie-przedstawiciele\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/filozofia-pozytywistyczna-omowienie-przedstawiciele\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/\",\"name\":\"Home\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/filozofia-pozytywistyczna-omowienie-przedstawiciele\/\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/filozofia-pozytywistyczna-omowienie-przedstawiciele\/\",\"name\":\"Filozofia pozytywistyczna &#8211; om\\u00f3wienie, przedstawiciele\"}}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#\/schema\/person\/790428044842b9a9000397d084da71f7\",\"name\":\"Tezeusz\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d06fb0c6dad8d216da877fc14e928a31?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tezeusz\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/546"}],"collection":[{"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=546"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/546\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":548,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/546\/revisions\/548"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/547"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=546"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=546"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=546"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}