{"id":883,"date":"2024-03-22T06:01:43","date_gmt":"2024-03-22T06:01:43","guid":{"rendered":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/?p=883"},"modified":"2024-03-22T06:01:43","modified_gmt":"2024-03-22T06:01:43","slug":"matriarchat-co-to-definicja-przyklady-omowienie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/matriarchat-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/","title":{"rendered":"Matriarchat – co to? Definicja, przyk\u0142ady, om\u00f3wienie"},"content":{"rendered":"

Matriarchat to idea spo\u0142ecznego ustroju, w kt\u00f3rym kobiecy wizerunek i rola pe\u0142ni kluczow\u0105 rol\u0119, stanowi\u0105c fundamentem instytucji i organizacji. Badacze staraj\u0105 si\u0119 znale\u017a\u0107 dowody na istnienie matriarchat\u00f3w w r\u00f3\u017cnych cywilizacjach, zwracaj\u0105c uwag\u0119 na ich materialne i spo\u0142eczne struktury.<\/p>\n

Matriarchat – co to? Definicja<\/h2>\n

Matriarchat to system spo\u0142eczny, w kt\u00f3rym kobiety pe\u0142ni\u0105 dominuj\u0105c\u0105 rol\u0119 w strukturach w\u0142adzy i decyzyjno\u015bci. <\/strong>W definicji matriarchatu wa\u017cnym elementem jest panowanie kobiet nad m\u0119\u017cczyznami<\/strong>, co stanowi istotn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy matriarchatem a patriarchatem<\/a>.<\/p>\n

Termin matriarchat zosta\u0142 wprowadzony w 1861 roku przez Johanna Jakoba Bachofena w dziele \u201eDas Mutterrecht\u201d. Analizuj\u0105c dokumenty staro\u017cytnej Grecji i Rzymu, ekspert wyci\u0105gn\u0105\u0142 wniosek, \u017ce w pradawnych czasach obecny by\u0142 powszechny kult bogini p\u0142odno\u015bci.<\/strong> Jego teoria opiera\u0142a si\u0119 na przekonaniu, \u017ce \u00f3w kult by\u0142 efektem wysokiego statusu spo\u0142ecznego, kt\u00f3ry cieszy\u0142y si\u0119 kobiety w tamtych czasach: pe\u0142ni\u0142y rol\u0119 kap\u0142anek, przyw\u00f3dczy\u0144 rod\u00f3w i plemion. Wed\u0142ug niego to w\u0142a\u015bnie im przypisywano przej\u015bcie spo\u0142ecze\u0144stwa z trybu zbieracko-\u0142owieckiego.<\/p>\n

Badania L. Morgana potwierdzaj\u0105 teori\u0119 matriarchatu, sugeruj\u0105c, \u017ce wiele kultur, w tym india\u0144skie spo\u0142eczno\u015bci, opiera\u0142y si\u0119 na zasadach matriarchalnych. Niemniej jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 antropolog\u00f3w kwestionuje te teorie. Pomimo to g\u0142\u00f3wna teza Bachofena o istnieniu wcze\u015bniejszej warstwy religii matriarchalnej w Grecji wydaje si\u0119 przekonuj\u0105ca.\u00a0Gwa\u0142towna krytyka teorii matriarchatu sugeruje, \u017ce mo\u017ce by\u0107 ona wynikiem uprzedze\u0144 kulturowych. Niemniej jednak, istnienie wcze\u015bniejszej warstwy religii matriarchalnej w historii patriarchalnych spo\u0142ecze\u0144stw wydaje si\u0119 uzasadnione.<\/p>\n

Przyk\u0142ady istnienia matriarchatu<\/h2>\n

W historii ludzko\u015bci istniej\u0105 liczne przyk\u0142ady kultur matriarchalnych, gdzie kobiety by\u0142y wiod\u0105cymi postaciami w spo\u0142ecze\u0144stwach. Jednym z najbardziej znanych przyk\u0142ad\u00f3w jest mosuo<\/strong>, gdzie system matrylinearny dominuje nad m\u0119skim dziedziczeniem oraz panuj\u0105cymi w innych spo\u0142eczno\u015bciach patriarchalnymi strukturami.<\/p>\n

Klan Mosuo<\/h3>\n

Mosuo, znane tak\u017ce jako \u201ekr\u00f3lestwo kobiet\u201d, to spo\u0142eczno\u015b\u0107 zamieszkuj\u0105ca obszar nad jeziorem Lugu, na granicy prowincji Junnan i Syczuan w po\u0142udniowych Chinach.<\/strong> To miejsce, gdzie tradycyjne poj\u0119cie ma\u0142\u017ce\u0144stwa nie istnieje, a kobiety maj\u0105 pe\u0142n\u0105 swobod\u0119 w wyborze partner\u00f3w.<\/strong>\u00a0Historia Mosuo ma swoje korzenie w praktykach lu\u017anych zwi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3re zast\u0119powa\u0142y tradycyjne ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 ta preferuje swobodne relacje, nazywane \u201ema\u0142\u017ce\u0144stwami z doskoku\u201d lub \u201eprzechodnimi\u201d. W Mosuo to kobieta dokonuje wyboru partnera, a zwi\u0105zki mog\u0105 by\u0107 zar\u00f3wno monogamiczne, jak i wieloosobowe.<\/strong><\/p>\n

Ka\u017cda doros\u0142a kobieta Mosuo ma sw\u00f3j w\u0142asny domek, nazywany \u201ekwiatow\u0105 komnat\u0105\u201d<\/strong>, gdzie przyjmuje swoich partner\u00f3w. Wybierani kochankowie przychodz\u0105 po zmroku i opuszczaj\u0105 komnat\u0119 przed \u015bwitem. <\/strong>Je\u015bli kobieta postanowi zako\u0144czy\u0107 zwi\u0105zek, robi to bez ceremonii, zamykaj\u0105c drzwi. Starsze kobiety pe\u0142ni\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 w zarz\u0105dzaniu rodzin\u0105, decyduj\u0105c o sprawach finansowych i dzia\u0142alno\u015bci rolniczej. Zadania m\u0119skich cz\u0142onk\u00f3w koncentruj\u0105 si\u0119 na wykonywaniu ci\u0119\u017ckiej pracy na polu oraz zdobywaniu dochodu. Wsp\u00f3lny bud\u017cet gwarantuje opiek\u0119 nad starszymi lub potrzebuj\u0105cymi cz\u0142onkami rodziny.<\/strong><\/p>\n

Kr\u00f3lestwo kobiet Mosuo sta\u0142o si\u0119 znane dzi\u0119ki Yang Erche Namu<\/strong>, kt\u00f3ra opublikowa\u0142a kontrowersyjn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 o \u017cyciu i obyczajach spo\u0142eczno\u015bci Mosuo. Jej dzia\u0142ania przyczyni\u0142y si\u0119 do wzrostu zainteresowania turystycznego tym obszarem, co mia\u0142o zar\u00f3wno pozytywne, jak i negatywne skutki dla spo\u0142eczno\u015bci.<\/strong> Z jednej strony przynios\u0142o to rozw\u00f3j infrastruktury i wzrost zainteresowania kultur\u0105 Mosuo, z drugiej za\u015b, spowodowa\u0142o to komercjalizacj\u0119 ich stylu \u017cycia i przyczyni\u0142o si\u0119 do emigracji m\u0142odych ludzi w poszukiwaniu nowych mo\u017cliwo\u015bci \u017cyciowych.<\/p>\n

Dzi\u015b spo\u0142eczno\u015b\u0107 Mosuo do\u015bwiadcza zmian kulturowych i ekonomicznych. W ich tradycyjnych drewnianych domach pojawi\u0142y si\u0119 nowoczesne urz\u0105dzenia, a obszar nad jeziorem Lugu przyci\u0105ga turyst\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata. Mimo to Mosuo wci\u0105\u017c stara si\u0119 zachowa\u0107 swoj\u0105 unikaln\u0105 kultur\u0119 i tradycje, takie jak przechowywanie suszonej \u015bwininy jako symbolu dostatku oraz utrzymywanie swojego niezwyk\u0142ego systemu zwi\u0105zk\u00f3w i ma\u0142\u017ce\u0144stw.<\/strong><\/p>\n

Klan Khasi<\/h3>\n

W Indiach istnieje grupa etniczna znana jako Khasi, kt\u00f3ra praktykuje dziedziczenie matrylinearne i cechuje si\u0119 wysok\u0105 pozycj\u0105 kobiet. Tradycyjnie m\u0119\u017cczy\u017ani Khasi s\u0105 zobowi\u0105zani do p\u0142odzenia dzieci. Po zawarciu ma\u0142\u017ce\u0144stwa m\u0119\u017cczyzna przenosi si\u0119 do domu swojej \u017cony, gdzie matka \u017cony sprawuje zdecydowany autorytet. Dzieci przyjmuj\u0105 nazwisko matki, a ca\u0142y maj\u0105tek jest dziedziczony przez c\u00f3rk\u0119. <\/strong>W przypadku braku c\u00f3rek ma\u0142\u017conkowie s\u0105 zmuszeni do adopcji dziewczynki, aby zachowa\u0107 rodzinne nazwisko. Niestety, dzisiaj potomkowie Khasi cz\u0119sto popadaj\u0105 w bezczynno\u015b\u0107 i uzale\u017cnienia. Kobiety nie ust\u0119puj\u0105 swojej pozycji, co sk\u0142ania m\u0119\u017cczyzn do batalii o przekazanie nazwiska potomstwu.<\/p>\n

Tuaregowie<\/h3>\n

Koncepcja r\u00f3wnouprawnienia nie jest obca dla ludu Tuareg\u00f3w, kt\u00f3rzy zamieszkuj\u0105 obszary Sahary.<\/strong> Ich spo\u0142eczno\u015b\u0107 prezentuje najbardziej liberalne podej\u015bcie do praw kobiet w\u015br\u00f3d wszystkich wyznawc\u00f3w islamu. Styl \u017cycia Tuareg\u00f3w r\u00f3\u017cni si\u0119 od tradycyjnych zasad Koranu, co mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 na przyk\u0142adzie tego, \u017ce to m\u0119\u017cczy\u017ani zas\u0142aniaj\u0105 swoje twarze.<\/strong> Kobietom nie narzuca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c \u015bcis\u0142ych norm moralnych: przed ma\u0142\u017ce\u0144stwem maj\u0105 one swobod\u0119 w zmienianiu partner\u00f3w. Przy zawieraniu zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego to kobiety same dokonuj\u0105 wyboru partnera, kt\u00f3ry nie musi by\u0107 na zawsze.<\/strong><\/p>\n

W przypadku rozwodu kobiety zachowuj\u0105 kontrol\u0119 nad maj\u0105tkiem<\/strong>, a dzieci i ca\u0142y dobytek pozostaj\u0105 przy nich. Dziedziczenie odbywa si\u0119 w linii \u017ce\u0144skiej (wed\u0142ug tzw. systemu matrylinearnego), wi\u0119c m\u0105dry m\u0119\u017cczyzna bardziej sk\u0142onny b\u0119dzie przekaza\u0107 sw\u00f3j maj\u0105tek siostrze\u0144cowi ni\u017c w\u0142asnemu synowi. <\/strong>W udanym ma\u0142\u017ce\u0144stwie decyzje podejmowane s\u0105 wsp\u00f3lnie przez oboje ma\u0142\u017conk\u00f3w \u2013 z wyj\u0105tkiem sytuacji obiadowych, gdy niespodziewanie pojawia si\u0119 te\u015bciowa, wtedy to m\u0119\u017cczyzna musi natychmiast przerwa\u0107 posi\u0142ek i odej\u015b\u0107.<\/p>\n

R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy matriarchatem a patriarchatem<\/h2>\n

Istotn\u0105 kwesti\u0105 przy omawianiu matriarchatu jest por\u00f3wnanie go z patriarchatem. W spo\u0142ecze\u0144stwach matriarchalnych to kobiety dominuj\u0105, zajmuj\u0105c kluczowe stanowiska w\u0142adzy i kontroluj\u0105c \u017cycie spo\u0142eczne, podczas gdy m\u0119\u017cczy\u017ani cz\u0119sto pe\u0142ni\u0105 podporz\u0105dkowane role. <\/strong>System pokrewie\u0144stwa w matriarchacie opiera si\u0119 na linii matki, co wp\u0142ywa na dziedziczenie i przekazywanie maj\u0105tku.<\/p>\n

W patriarchacie natomiast obowi\u0105zuje zazwyczaj monogamia, z dominacj\u0105 ojca w strukturze rodzinnej i przewag\u0105 m\u0119\u017cczyzn w spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/strong> Religijne wyobra\u017cenia patriarchatu wspieraj\u0105 t\u0119 hierarchi\u0119, gdzie b\u00f3stwa m\u0119skie zast\u0119puj\u0105 boginie, a ojciec jest najwy\u017cszym autorytetem. Pos\u0142usze\u0144stwo i hierarchia s\u0105 cenione, a r\u00f3wno\u015b\u0107 ust\u0119puje miejsca ulubionemu synowi.<\/p>\n

Matriarchat opiera si\u0119 na warto\u015bciach mi\u0142o\u015bci, jedno\u015bci i pokoju, gdzie kobiety, dbaj\u0105c o dobro innych istot ludzkich, rozwijaj\u0105 uniwersaln\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 matczyn\u0105.<\/strong> W spo\u0142eczno\u015bciach matriarchalnych normy te s\u0105 powszechne, wspieraj\u0105c r\u00f3wno\u015b\u0107 i wolno\u015b\u0107, podczas gdy spo\u0142ecze\u0144stwo patriarchalne cz\u0119sto jest zamkni\u0119te i izolowane.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Matriarchat to idea spo\u0142ecznego ustroju, w kt\u00f3rym kobiecy wizerunek i rola pe\u0142ni kluczow\u0105 rol\u0119, stanowi\u0105c fundamentem instytucji i organizacji. Badacze…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":885,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[13],"tags":[],"yoast_head":"\nMatriarchat - co to? Definicja, przyk\u0142ady, om\u00f3wienie - Blog skupksiazek.pl<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Matriarchat to spo\u0142eczno\u015b\u0107, w kt\u00f3rej rz\u0105dzi kobieta. Jako instytucja polityczna istnieje w niekt\u00f3rych kulturach. Oto definicja i przyk\u0142ady.\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/matriarchat-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Matriarchat - co to? Definicja, przyk\u0142ady, om\u00f3wienie - Blog skupksiazek.pl\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Matriarchat to spo\u0142eczno\u015b\u0107, w kt\u00f3rej rz\u0105dzi kobieta. Jako instytucja polityczna istnieje w niekt\u00f3rych kulturach. Oto definicja i przyk\u0142ady.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/matriarchat-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog skupksiazek.pl\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-03-22T06:01:43+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/matriarchat_1280_670.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"670\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minut\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/\",\"name\":\"Blog skupksiazek.pl\",\"description\":\"Artyku\\u0142y ze \\u015bwiata literatury\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/matriarchat-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/matriarchat_1280_670.jpg\",\"width\":1280,\"height\":670,\"caption\":\"Matriarchat\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/matriarchat-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/matriarchat-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/\",\"name\":\"Matriarchat - co to? Definicja, przyk\\u0142ady, om\\u00f3wienie - Blog skupksiazek.pl\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/matriarchat-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2024-03-22T06:01:43+00:00\",\"dateModified\":\"2024-03-22T06:01:43+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#\/schema\/person\/790428044842b9a9000397d084da71f7\"},\"description\":\"Matriarchat to spo\\u0142eczno\\u015b\\u0107, w kt\\u00f3rej rz\\u0105dzi kobieta. Jako instytucja polityczna istnieje w niekt\\u00f3rych kulturach. Oto definicja i przyk\\u0142ady.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/matriarchat-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/matriarchat-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/matriarchat-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/\",\"name\":\"Home\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/matriarchat-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/\",\"url\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/matriarchat-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/\",\"name\":\"Matriarchat – co to? Definicja, przyk\\u0142ady, om\\u00f3wienie\"}}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#\/schema\/person\/790428044842b9a9000397d084da71f7\",\"name\":\"Tezeusz\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d06fb0c6dad8d216da877fc14e928a31?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tezeusz\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/883"}],"collection":[{"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=883"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/883\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":886,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/883\/revisions\/886"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/885"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=883"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=883"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/skupksiazek.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=883"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}